قبلا از مالك نقل كرديم ) . وقتى هم او را دفن كردند از ترس اينكه جسدش را از گور بيرون بياورند روى گور را هموار و پنهان ساختند . دو برده اى را كه با عثمان كشته شده بودند از پايشان كشيده و بر تپهها انداختند تا سگها آنها را خوردند . »
ابن ابى الحديد و ابن اثير و دميرى مينويسند : « جسد عثمان سه روز دفن ناشده و نماز نخوانده افتاده بود . گفتهاند نعش او را غسل نداده و كفن نكردهاند . و گفتهاند : جبير بن مطعم بر جنازه اش نماز خواند ، و شبانه دفن شده است . »
سمهودى در « وفاء الوفاء » از عثمان بن محمد اخنسى از « ام حكيمه » نقل مىكند كه « من با چهار نفرى كه عثمان بن عفان را دفن كردند بودم يعنى با جبير ، حكيم ، ابو جهم ، و نيار اسلمى . جنازه را بر درى نهاده حمل كردند و صداى خوردن سرش را بر در ميشنيدم كه ميگفت : تپ ، تپ . جنازه را بردند تا رسيدند به حش كوكب ، و در آنجا به خاك سپردند و بعد ديوار را بر روى آن خراب كردند و آنجا بر او نماز گزاردند . » ( 1 )
احمد شوقى بك شاعر معروف معاصر در شعرى به همين معانى اشاره كرده است . ( 2 )
در اينجا با صفحه اى از تاريخ روبروييم كه ما را در برابر مسألهء پيچيده اى قرار ميدهد و يكى از دو مطلب و نظر دشوار را بر ما تحميل مىكند بطوريكه جز اختيار يكى از آن دو چاره اى نداريم و هر يك را برگزينيم بر ما دشوار و گران ميآيد . در اين صفحهء تاريخ كه براى ما ميگويد چه بر سر عثمان آوردند از سختگيرى و محاصره و كشتن آن هم بآنصورت خشن و تند و سپس جلوگيرى از كفن كردن و غسل دادن و نماز ميت
هامش
( 1 ) رجوع كنيد به : طبقات ابن سعد ، چاپ ليدن 3 / 55 - انساب الاشراف 83 - 86 ، 99 - الامامة و السياسة 1 / 40 - تاريخ طبرى 5 / 143 ، 144 - تاريخ يعقوبى 2 / 153 استيعاب 2 / 478 ، 479 - صفة الصفوة 1 / 117 - تاريخ الكامل ، ابن اثير 3 / 76 - رياض النضرة 2 / 131 ، 132 - معجم البلدان 3 / 281 - شرح ابن ابى الحديد 1 / 168 تاريخ ابن كثير 7 / 190 ، 191 - حياة الحيوان ، دميرى 1 / 54 - وفاء الوفاء ، سمهودى 2 / 99 - سيرة الحلبيه 2 / 85 - تاريخ الخميس 2 / 265 .
( 2 ) دول العرب ، 49 .