راجع به آن سه نفر ديگر ، بحث نميكنيم ، چه مايهء ضايع شدن وقت است و سرگرم شدن و نرسيدن به آنچه بيشتر اهميت دارد . و هر كس كتاب « غدير » را مطالعه كرده و رسيده باشد ميداند كه داناترين فرد امت و دينشناسترين و فريضه گزارترين و امينش كيست ، و ميداند كه او غير از اينها و ديگرى است ، و ساحت امت را با چنين موجوداتى نميآلايد و دربارهء او آن نگرانى كه پيامبر اكرم دربارهء امتش داشت نيست آنجا كه فرمود : « دربارهء امتم بعد از خودم از گمراهگرى خواهشهاى درونى ، و پيروى شهوات ، و غفلت كردن پس از شناختن و درك ، بيمناكم » . ( 1 )
3 - در « صحيح » بخارى ، فصل « مناقب » اين روايت ثبت است : محمد بن حنيفه ميگويد : از پدرم پرسيدم : بهترين فرد پس از رسول خدا ( ص ) كيست ؟ گفت : ابو بكر .
پرسيدم : پس از وى كه ؟ گفت : بعد عمر . از ترس اينكه بگويد بعد از او عثمان ، پرسيدم : سپس تو ؟ گفت : من فقط يكتن از مسلمانان هستم ( 2 )
اين را خطيب بغدادى در تاريخش به اين عبارت آورده است : ميگويد : گفتم :
اى پدر ! بهترين فرد پس از رسول خدا ( ص ) كيست ؟ گفت : پسرم ! مگر نميدانى ؟ ! گفتم : نه . گفت : ابو بكر . پرسيدم : پس از وى كه ؟ گفت : پسرم ! مگر نميدانى ؟ ! گفتم : نه . گفت : بعد عمر . آنگاه پيشدستى كرده گفتم : پدرم ! بعد از او تو و تو سومين نفرى . گفت : پسرم ! پدرت يكتن از مسلمانان است ، و همان حقوق و تكاليفى را دارد كه ايشان دارند . ( 3 )
امينى گويد : اين اولين لغزش و خطاى « بخارى » نيست ، و او از اينها بسيار دارد . هر كس نظريه و عقيدهء امير المؤمنين على بن ابيطالب را دربارهء سه حاكم پيش از وى بداند و اين را كه بارها و در مناسبتهاى متعدد اعلام داشته و مشروحا بيان
هامش
( 1 ) اسد الغابة 1 / 108 .
( 2 ) . 5 / 249 .
( 3 ) . 13 / 432 .