پيامبر خدا بود . بنابر اين ، غير از آدم دل مرده هيچكس در وجوب جنگيدن عليه آنها ترديد به خود راه نميدهد « . ( 1 )
هدفها و انگيزهء جنگهاى معاويه بر هيچكس پوشيده نبود حتى بر زنان كه در خانه و از سياست به دور بودند . چنان كه « ام الخير » دختر حريش دربارهء هدفها و انگيزهء معاويه در جنگهايش ميگويد : « آنها كينههاى جنگ بدر است و انتقامهاى جاهليت و خشم كينه توزانهء جنگ احد كه معاويه بناگهان از پىاش و براى گرفتن انتقام خونهائى كه از قبيلهء بنى عبد شمس ريخته شده مبادرت جسته است . با پيشوايان كفر بجنگيد زيرا آنها قابل پيمان بستن ( و پيمان مصالحه ) نيستند شايد به خود آيند و دست از رويهء خويش بكشند . » ( 2 )
چگونه ممكن است عمليات مسلحانهء معاويه كه با دعاى خونخواهى عثمان صورت گرفته مشروع باشد در حالى كه مسلم است كسانى كه در قتل عثمان شركت داشتهاند اصحاب پيامبر ( ص ) بودهاند - همانها كه بعقيدهء آنجماعت گروهى عادل و راستروند - و طلحه نسبت به عثمان از همهء مردم سختگيرتر و تندروتر بوده است و مروان به همين سبب با زدن تيرى كه او را كشته است انتقام خون عثمان را از او گرفته ، است ، و معاويه خودش آنقدر در يارى عثمان كوتاهى ورزيده تا كار از كار گذشته است ؟ !
در صورتى كه قيام براى خونخواهى عثمان نامشروع باشد و خدا و پيامبرش نپسندند - چنان كه همهء شخصيتهاى تاريخ اسلام آن را مسلم و قطعى دانستهاند - چگونه ممكن است اين كار نامشروع و خدا ناپسند مايهء نجات كسى از عذاب شود ؟ !
هرگاه خواب و خيال آنجماعت را راست پنداريم لازم ميآيد كه نفرات سپاه
هامش
( 1 ) كتاب صفين 268 - شرح ابن ابى الحديد 1 / 484 .
( 2 ) بلاغات النساء 36 - عقد الفريد 1 / 132 - نهاية الأرب 7 / 241 - صبح الاعشى 1 / 248 - قسمت اخير آيه اى است .