دربارهء افزودهء « واحدى » كه آن آيهء شريفه در مورد كمك مالى عثمان فرود آمده است در جلد هشتم سخن گفتيم و ثابت كرديم درست نيست .
37 - ابن كثير در تاريخش مينويسد : « ليث بن ابى سليم گفته است : نخستين كسى كه خوراكى از خرما و روغن تهيه كرد و آن را با عسل آميخته به خانهء ام سلمه به خدمت پيامبر خدا ( ص ) فرستاد عثمان بود . او در خانه نبود . وقتى آمد در برابرش نهادند .
پرسيد : چه كسى اين را فرستاده است ؟ گفتند : عثمان . دستها را به آسمان بالا برده گفت : خدايا ! از تو مىخواهيم از عثمان خشنود گردى ، از او راضى باش . » ( 1 )
اين را سيوطى بنقل از بيهقى و ابن عساكر از طريق ليث در « مسامرة الاوائل » نوشته است . ( 2 )
امينى گويد : ليث بن ابى سليم اين داستان را پس از وفات پيامبر ( ص ) ساخته است ، زيرا خودش در سال 140 هجرى بدون درك حضور پيامبر ( ص ) در گذشته است .
معلوم نيست داستان را از چه كسى نقل مىكند و چه كسى شاهد آن بوده ، چنان كه از ديگر رجال سند روايت نيز خبرى نيست و روايت از دو طرف « مرسل » و بى راوى است .
دربارهء خود ليث بن ابى سليم ، عبد اللَّه بن احمد ميگويد : نديدهام يحيى بن سعيد به كسى بدبينتر از ليث ( ابن ابى سليم ) و ابن اسحاق و همام باشد . هيچكس نميتوانست دربارهء آنها به وى مراجعه كند ( براى آموختن روايات آنها ) . ابن ابى شيبه و ابو حاتم و جوزجانى ميگويند : سست روايت بوده است . ابن سعد و ابن معين و ابن عيينه او را « ضعيف » شمردهاند . احمد و ابو حاتم نيز و ابو زرعه ميگويند : روايتش پرت و پلا است و بعقيدهء حديثشناسان قابل استدلال نميباشد . يحيى ميگويد : عموم استادان شيوخ او ناشناختهاند . ابن حبان ميگويد : در آخر عمر اختلال مشاعر پيدا كرده بود
هامش
( 1 ) . 7 / 212 .
( 2 ) ص 87 .