هر چه را از او نوشته بودم سوزاندم و كلمه اى حديث از او پيشم نيست . ابن محرز از قول ابن معين ميگويد : وى « ثقه » و مورد اعتماد نيست . غلابى نيز چنين سخنى از او نقل كرده است . و ديگر بار ميگويد : « ضعيف » و سست روايت است . ابو داود از قول او ميگويد : غير موثق است . ابن ابى خثيمه و ديگران از ابن معين چنين نقل ميكنند : راوىيى نيست . جعفر طيالسى بنقل از ابن معين ميگويد : دروغ ميگويد .
عبد اللَّه بن على بن مدينى ميگويد : دربارهء او از پدرم پرسيدم ، او را بشدت « تضعيف » كرد . ابراهيم بن موسى ميگويد : مردم حديث او را ترك كردهاند . جوزجانى ميگويد :
مردم روايات او را نپذيرفتهاند . نسائى و صالح بن محمد و ابو على حافظ ميگويند :
رواياتش مطرود است . ساجى ميگويد : سستىيى داشته است . دارقطنى ميگويد :
« ضعيف » است . ابو نعيم ميگويد : مطالب نادرست و نامعلومى روايت كرده است .
راوىيى نيست ( 1 ) . عجلى ميگويد : « ضعيف » است . ابن حبان ميگويد : از زبان اشخاص موثق روايات پيچيده و بغرنج نقل كرده است و از استادانى ادعاى آموختن حديث كرده كه آنها را هرگز نديده است ( 2 ) .
در سند ، همچنين نام كثير بن ابى كثير آمده است . عقيلى او را در رديف راويان « ضعيف » آورده ، و ابن حزم و عبد الحق ميگويند : او مجهول است . هرگاه توثيقى كه عجلى از وى به عمل آورده ارزشى ميداشت حافظان حديث او را « مجهول » نمى - خواندند ، و عقيلى او را « ضعيف » نميناميد . وانگهى اين كه عجلى او را « ثقه » و مورد اعتماد بشمارد چه ارزشى دارد ؟ ! زيرا عجلى همان است كه « عمر بن سعد » قاتل سيد الشهداء - نوادهء پيامبر اكرم ( ص ) و افراد رسوا و ننگينى چون او را نيز « ثقه » و مورد اعتماد شمرده است !
هامش
( 1 ) كاش ابو نعيم وقتى ميخواست روايت دائر بر فضيلت و افتخار عثمان را از زبان عمر بن هارون ثبت كند اين نظريه اش را دربارهء او به ياد ميداشت .
( 2 ) تهذيب التهذيب 7 / 502 - 505 .