بنابر آنچه گذشت ، محقق هيچ ارزشى براى روايت « سوگند دهى » عثمان قائل نخواهد گشت گرچه آن را « بخارى » در « صحيح » خويش ثبت كرده باشد ( 1 ) . چه بسيار حديثهاى سقيم كه در اين « صحيح » ثبت گشته ، و بايستى بر ديوار زدش و بدور افكندش ، چنان كه اين معنا از كتاب « ابو هريره » اثر ارزندهء « آية اللَّه سيد شرف الدين » و ديگر تأليفات ايشان بر ميآيد ، و از آن بتفصيل سخن خواهيم گفت .
27 - اسد بن موسى در فضائل اصحاب پيامبر ( ص ) روايتى از قول قتادهء بصرى ثبت كرده است . ميگويد : عثمان يكهزار شتر و هفتاد اسب براى حمل نفرات سپاه تنگدستى كمك كرد .
اين را ابن حجر در « فتح البارى » ( 2 ) ثبت كرده و ميگويد : « مرسل » است . ضمنا اسمى از رجال سند آن كه ميان اسد بن موسى و قتاده همچنين از قتاده تا انتهاى سند قرار دارند نمىبرد . بدين ترتيب ، روايت از دو طرف « مرسل » است . شايد در دو طرف سند آن راويانى قرار داشتهاند جاعل و رسوا كه « اسد بنى مروان » با دامن امامتش رسوائيشان را پوشانده و نخواسته با ذكرشان خدشه اى به ارزش حديث وارد سازد .
اسد بن موسى نوادهء وليد بن عبد الملك بن مروان اموى است . نسائى با وجود اين كه او را « ثقه » و مورد اعتماد ميداند ميگويد : اگر در حديث تأليف نكرده بود برايش بهتر بود . ابن يونس ميگويد : روايات نادرست و نامعلوم نقل كرده ، و فكر ميكنم عيبناكى رواياتش از خود او نيست . ابن حزم ميگويد : « ضعيف » و زشت روايت است . عبد الحق ميگويد : به نظر حديثشناسان رواياتش قابل اعتماد نيست ( 3 ) .
28 - ابو يعلى روايتى از طريق ديگر ثبت كرده به اين مضمون كه « عثمان هفتصد اوقيه طلا آورد براى كمك » .
هامش
( 1 ) « صحيح » بخارى 4 / 236 ، كتاب الوصايا ، باب اذا وقف ارضا او بئرا .
( 2 ) . 5 / 315 .
( 3 ) ميزان الاعتدال 1 / 97 - تهذيب التهذيب 1 / 260 .