خذام از او از مالك بن دينار احاديث نادرست روايت كرده است ، خدا بهتر ميداند كه مسئوليت نادرستى آن به گردن او است يا به گردن يحيى . ابن حبان ميگويد : واقعا زشت روايت است . از زبان اشخاص مورد اعتماد رواياتى را كه از ايشان نيست نقل كرده است . برواياتش نميتوان استناد كرد . ابن طاهر ميگويد : دروغساز است .
حاكم نيشابورى ميگويد : احاديث جعلى نقل مىكند . ابو الفضل هروى ميگويد :
« ضعيف » و سست روايت است . ازدى ميگويد : واقعا زشت روايت است . از مالك بن دينار احاديث بغرنج نقل كرده است ( 1 ) .
نبايد پنداشت كه محمد بن عبد اللَّه انصارى همان عبد اللَّه بصرى محمد بن عبد اللَّه بن مثنى است ، زيرا وى چنان كه در « تهذيب التهذيب » آمده ( 2 ) . بدون واسطه و مستقيما از سعيد جريرى روايت مىكند در حالى كه آن با واسطه و غير مستقيم از او نقل مىكند همين محمد بن عبد اللَّه انصارى است كه وضعش را در اينجا شرح داديم .
ب - سعيد ابو مسعود جريرى
گرچه شخصا « ثقه » و مورد اعتماد است نميتوان رواياتش را پذيرفت ، زيرا در سه سالهء آخر عمر اختلال حواس پيدا كرده است . ابو حاتم ميگويد : پيش از مرگ حافظه اش را از دست داده بود ، به همين جهت نقل و روايت فقط از كسانى روا است كه پيش از ايندوره از وى چيزى فرا گرفته و روايت كردهاند . يزيد بن هارون ميگويد :
شايد « جريرى » باعث گرفتارى و عيبناكى روايات ما شده باشد . ابن معين از قول ابن عدى ميگويد : به خدا دروغ نبنديم . بايد بگويم من اين را در موقعى از جريرى شنيدهام كه اختلال حواس پيدا كرده بود . ابن حبان ميگويد : سه سال پيش از مرگش اختلال حواس پيدا كرده بود . يحيى بن سعيد از عيسى بن يونس مىپرسيد : از جريرى حديث شنيده و آموخته اى ؟ جواب ميدهد : آرى . به او ميگويد : از او روايت نكن .
هامش
( 1 ) تهذيب التهذيب 9 / 256 .
( 2 ) . 4 / 6 - 9 / 274 .