عبد اللَّه بن سلام گفته است يا نه ، او يا عبد اللَّه بن سلام به همهء اصحاب اطلاع دادهاند و ايشان ماجرا را خواب و خيالى شمرده ، و دليل و حجت ندانستهاند تا به آن ترتيب اثر بدهند ، يا وقتى به اطلاعشان رسيده كه كار از كار گذشته و كارد به استخوان رسيده و نوش داروى پس از مگر سهراب را ميمانسته است ، و هنگامى كه حجت عليه عثمان تمام گشته و امت عليه وى مجتمع و متفق شده و اجماع كرده است و امت - بزعم آن جماعت اجماعى بر خطا نخواهد كرد .
نكتهء قابل دقت ديگرى در آن روايت هست و آن در مورد روزه داشتن عثمان در روز مرگ است . زيرا عده اى از مورخان كشته شدن وى را دو روز پس از عيد قربان دانستهاند . بلاذرى باستناد روايتى كه از ابى عثمان نهدى هست چنين نظرى ابراز داشته است ( 1 ) و واقدى نيز همان روايت را در مورد روز كشته شدن وى ثبت كرده و « مبرد » در كتاب « الكامل » همين روايت را ترجيح داده ( 2 ) و ابو عمر در « استيعاب » آورده است ( 3 ) و ابن جوزى ( 4 ) و ابن حجر ( 5 ) و عسقلانى ( 6 ) و سيوطى ( 7 ) و ديار بكرى ( 8 ) ، و از مؤلفان معاصر على فكرى در كتاب « احسن القصص » ( 9 ) . بعقيده آن جماعت ، روزه گرفتن در سه روزهء پس از عيد قربان جايز نيست ، و اين نظر ابو حنيفه و شافعى است و
هامش
( 1 ) انساب الاشراف 5 / 86 .
( 2 ) الكامل 2 / 241 .
( 3 ) . 2 / 477 .
( 4 ) صفة الصنوة 1 / 117 .
( 5 ) الصواعق 66 .
( 6 ) تهذيب التهذيب 7 / 141 .
( 7 ) تاريخ الخلفاء 109 .
( 8 ) تاريخ الخميس 2 / 258 ، 254 .
( 9 ) . 3 / 164 .