و ابو العرب و ديگران وى را در شمار راويان « ضعيف » آوردهاند . » ( 1 ) سيوطى هم مينويسد :
« ابن حبان ميگويد : خارجه از راويان دروغساز بطوريكه نادرستى آنها را بپوشاند نقل مىكند و در روايتش جعليات رخنه كرده است . » ( 2 )
در ذيل دو روايتى كه شبيه اين روايتند مقياس و ملاك صحيح جهت ارزيابى و نقد اين گونه احاديث را بدست داديم و گفتيم حقايق زندگى عثمان ملاك سنجش راستى يا ناراستى متن اين روايات است و فاصله و رابطه اش را با حقيقت مشخص ميگرداند .
به همين سبب از روى متن روايت مورد بحث مىفهميم كه به هيچوجه صحت و اعتبار ندارد بگذريم از سستى و بىبنيادى سند آن . از برابر اين ياوه تاريخى مانند نظائرش بايستى بزرگوارانه چشم پوشى نموده گذشت و گذاشت جاعلان حديث و دروغسازان و جنايتكاران عليه تاريخ به تبهكارى سرگرم و دل خوش باشند .
طلحه در صورتى كه اين حرف ادعائى را كه از زبان رسول اكرم ( ص ) حكايت كردهاند شنيده بود و در هنگام محاصره به صحت آن و در برابر جمع اصحاب و توده مردم اعتراف كرده بود هرگز آنطور با عثمان تشدد نمىنمود و چندان در تحريكات و تلاشهايش پافشارى نمىكرد و از رسيدن آب آشاميدنى به او جلو نمىگرفت و كارشان را به قتل نمىكشاند و راضى نميشد در قبرستان يهوديان دفنش كنند . طلحه - كه بعقيده آن جماعت صحابىيى عادل و راسترو و جزو ده نفرى است كه مژده بهشت يافتهاند - هرگاه از وجود اين روايت بوئى برده بود هرگز چنان كارهاى بيراه و تند و زننده را انجام نمىداد .
13 - ابن ماجه اين روايت را در « سنن » ثبت كرده است از قول ابى مروان - محمد بن عثمان اموى عثمانى - از پدرش عثمان بن خالد - نوادهء عثمان بن عفان - از عبد الرحمن بن ابى زناد از پدرش از اعرج از ابى هريره : « پيامبر ( ص ) دم در مسجد به عثمان برخورد . به او گفت : عثمان ! اينك جبرئيل به من خبر داده كه خدا ام كلثوم را
هامش
( 1 ) . 3 / 78 .
( 2 ) لئالى 1 / 317 .