حديثشناسان و علماى رجال متفقا فرج بن فضاله را تضعيف كرده و گفتهاند رواياتش قابل استناد نيست . شرح حال او را در همين جلد در بحث از هفدهمين روايتى كه در تمجيد عثمان هست خواهيم آورد .
احمد بن حنبل در « مسند » از طريق قيس بن ابى حازم از ابو سهله - آزاد شدهء عثمان - از عائشه روايت مىكند كه « پيامبر خدا ( ص ) فرمود : يكى از اصحابم را بگوئيد بيايد . پرسيدم : ابو بكر ؟ فرمود : نه پرسيدم : عمر ؟ فرمود : نه . پرسيدم : پسر عمويت على ؟ گفت : نه . پرسيدم : عثمان ؟ فرمود : بله . وقتى عثمان آمد . به من فرمود :
برو كنار . و شروع كرد آهسته با او صحبت كردن ، و در آن حال رنگ چهرهء عثمان دگرگون گشت . بعدها كه روز جنگ خانهء عثمان فرا رسيد و محاصره گشت از او پرسيدم :
اى امير المؤمنين ! آيا نمىجنگى ؟ گفت : نه . زيرا رسولخدا ( ص ) به من سفارشى كرده است و من براى تحقق آن سفارش صبر و تحمل مينمايم . » ( 1 )
اين را ابو نعيم در « حلية الاولياء » ( 2 ) . و حاكم نيشابورى در « مستدرك » ( 3 ) و ابو عمر در « استيعاب » ( 4 ) . ثبت كردهاند و ابن كثير در تاريخش به نقل از احمد بن حنبل آورده است ( 5 ) اسناد آن به قيس بن ابى حازم ميرسد كه گفتهاند : به على عليه السلام حمله ميكرده است . و ابن حجر ميگويد : معروف است كه معتقد به برترى عثمان بوده است و به همين علت بسيارى از كوفيان متقدم از روايت كردن از او پرهيز مينمودهاند . وى آنقدر عمر كرده كه به يكصد و چند سالگى رسيده و فرتوت و خرف گشته و عقلش را از دست داده است ( 6 ) .
ما هم اگر فرمايشات پيامبر گرامى ( ص ) را - كه كمى پيشتر آورديم - پيروى
هامش
( 1 ) . 6 / 52 .
( 2 ) . 1 / 58 .
( 3 ) . 3 / 99 .
( 4 ) . 2 / 477 .
( 5 ) . 6 / 205 .
( 6 ) تهذيب التهذيب 8 / 388 .