ابن قتيبه مينويسد : « از بهترين مردمان است و در حديث پيامبر ( ص ) آمده كه : زيد نيكمرد - كه دستش بريده خواهد بود - و جندب ( اسم اصلى ابوذر غفارى ) چه خوب مردى است ! گفتند : اى پيامبر خدا ! دو مرد را با هم ياد ميكنى ؟ فرمود : يكى از آن دو ، دستش سى سال پيش از خودش به بهشت در ميآيد ، و ديگرى كسى است كه با زدن يك ضربه حق را از باطل جدا و متمايز ميسازد . يكى از آن دو مرد زيد بن صوحان است كه در جنگ جلولاء شركت داشت و دستش در آن جنگ قطع شد و در جنگ جمل همراه على ( ع ) شركت كرد و گفت : اى امير المؤمنين ! مرا كشته خواهى يافت . فرمود : اى ابا سليمان ! از كجا اين را فهميدى ؟ گفت ديدم دستم را كه از آسمان فرود آمده مرا فرا ميكشد . ديرى نگذشت كه عمرو بن يثربى او را كشت . » ( 1 )
خطيب بغدادى مينويسد : « زيد شبها به نماز برميخاست و روزها را به روزه بسر ميآورد ، و هر شب جمعه را تا به صبح به نماز و ستايش زنده ميداشت .
و در جنگ جمل كشته شد ، و وصيت كرد كه مرا با جامهام دفن كنيد زيرا من به اقامهء دعوى بر ميخيزم . يا بروايتى ديگر گفت : خون از تنم نشوئيد و هيچ يك از جامه هايم را بر نكنيد جز نعلينم را . و مرا بر روى خاك نهيد ، زيرا من مردى حجت آور بر خصم خويشم . ابو نعيم اين افزوده را هم روايت كرد ، كه در رستاخيز عليه خصم خويش ( يا دشمن دين ) اقامهء دعوى كرده حجت ميآورم . » ( 2 )
« يافعى » مينويسد : « زيد از تابعان بزرگ است ، روزه دار و شب
هامش
( 1 ) معارف 176 .
( 2 ) تاريخ بغداد 8 / 439 - زيد بن صوحان هميشه مجاهد است و خود را پس از مرگ ظاهرى در حال پيكار و ستيزه گرى و حجت آورى و جنگ حقوقى ميداند و چنين نگهميدارد ! ( فارسى ) .