و ايشان نوشته در آن به او سه روز مهلت داد تا همهء ظلمهائى را كه رفته است جبران و احقاق حق نمايد و همهء استانداران و كارمندان عاليرتبه اى را كه نميخواهند ، بر كنار سازد . سپس در آن قرارداد سختترين و مؤكدترين عهد و سوگند و قرارهائى را كه خدا با يكتن از بندگان گذاشته بر عهدهء عثمان گذارند .
و برجسته ترين مهاجران و انصار را شاهد گرفت و بر پائين قرار داد شهادت دادند . در نتيجه ، مسلمانان دست از او برداشته رفتند تا او بتعهداتش عمل كند .
لكن عثمان خود را براى جنگ آماده ساخت و در پى تدارك و گرد كردن اسلحه بر آمد ، و از بردگان حكومتى ( 1 ) سپاهى گران فراهم آورد . چون سه روزهء مهلت سپرى گشت و او بر همان حال سابق مانده هيچيك از آنچه مورد نارضائى بود تغيير نداد و هيچيك از استانداران را بر كنار نساخت مردم عليه او شوريدند و عمرو بن حزم انصارى برخاسته نزد مصريان كه در ذو خشب بودند رفت و وضع را به اطلاعشان رسانيد و همراه آنان به مدينه آمده به عثمان پيغام دادند :
مگر ما بر اين قرار از تو جدا نشديم كه تعهد كردى از بدعتهايت توبه نموده و دست برداشته اى و همهء آنچه را مورد اعتراض قرار دادهايم رها خواهى كرد و در تحكيم تعهدت آن را با خدا عهد بستى و قرار گذاشتى ؟ عثمان گفت : آرى ، و من بر سر همان تعهدم . گفت : پس اين نامه چيست كه همراه نامه رسانت پيدا كرديم ؟ . . . ( تا آخر مطلب ) » ( 2 )
وقتى على ( ع ) با مصريانى كه به مدينه آمده بودند صحبت نمود آنها را راضى كرد به كشورشان برگردند ، و خود از ذو خشب به مدينه باز آمد نزد عثمان رفته به او اطلاع داد كه مصريان برگشتند . عثمان آن روز را گذراند ،
هامش
( 1 ) بردگان « خمس » .
( 2 ) تاريخ طبرى 5 / 116 - تاريخ الكامل ابن اثير 3 / 71 ، 72 - شرح ابن ابى الحديد 1 / 166 .