« يعقوبى ( 1 ) » مطلب را به اين عبارت آورده است « : ابن مسعود مريض شد . عثمان بديدنش آمده گفت : اين چه حرفى است كه از تو بگوشم رسيده است ؟ گفت : رفتارى را كه با من كرده اى ياد كردهام . بدستور تو تنم را كوفتهاند چندانكه بيهوش شدم و از نماز ظهر و نيز از نماز عصر باز ماندم و حقوقم را از خزانهء عمومى قطع كردى . گفت : من به تو اجازه مىدهم تا آنچه را نسبت به تو انجام شده قصاص كنى . گفت : من كسى نيستم كه كيفر گرفتن از خلفا را باب كند . عثمان گفت : اين حقوق مستمرى تو ، بگير .
گفت : وقتى به آن احتياج داشتم قطعش كردى و حالا كه به آن احتياجى ندارم ميدهى . آن را نمىخواهم . پس عثمان از نزد وى برفت . عبد اللَّه بن مسعود همچنان از دست عثمان خشمگين بود تا در گذشت . » ( 2 )
« محمد بن اسحاق » ( 3 ) ميگويد : « عثمان ، عبد اللَّه بن مسعود را بخاطر اين كه ابوذر را دفن كرده بود چهل تازيانه زد . » ( 4 )
در تاريخ « الخميس » آمده است : « عثمان حقوقى را كه عبد اللَّه بن مسعود و ابوذر از خزانهء عمومى داشتند قطع كرد ، و ابوذر را به » ربذه « تبعيد كرد و در آنجا بود تا مرد . عبد اللَّه بن مسعود زبير را وصىّ خود قرار داده و به او وصيت كرد كه بر وى نماز بگزارد و از عثمان در اينمورد اجازه نگيرد مبادا عثمان بر او نماز بگزارد . وقتى در گذشت ، عثمان مستمرى او را به فرزندانش ميداد . و ميگويد كه عثمان مجتهد بوده ( يعنى در اينكارها متكى به
هامش
( 1 ) احمد يعقوبى مورخ و جغرافيادان دورهء عباسى متوفاى 275 هجرى ، مؤلف كتاب « البلدان » در جغرافيا .
( 2 ) تاريخ يعقوبى 2 / 147 .
( 3 ) متوفاى 145 هجرى در بغداد ، مورخى كه به عصر پيامبر ( ص ) نزديك بوده است مؤلف دو كتاب « المبتدأ » و « المغازى »
( 4 ) شرح ابن ابى الحديد 1 / 237 .