بر آن كشيده خواهد شد ، يا پندارى ، عثمان خودش علم غيب دارد و عاقبت كار و تحقق آن مبادله و معامله را مىبيند و ميداند كه آنچه برادر شيريش ميگويد حق و تحقق يافتنى است ، گوئى فرمايشات خداى حكيم را فراموش كرده است :
« كافران به مؤمنان گفتند طريقهء ما را پيروى كنيد و ما در عوض گناهان و لغزشهايتان را بدوش ميگيريم ، ولى آنها ذرهاى از گناهان آنان را نميتوانند بدوش و به عهده گرفت و آنها قطعا دروغگويند ، و در حقيقت بارهاى ( گناه ) شان و بارهاى ( گناه ) ديگرى همراه بارهاى ( گناه ) شان را بر دوش خواهند كشيد و در رستاخيز مسؤول همهء افترائاتشان خواهند بود » ( 1 ) « هر كه كار بد كند كيفر آن را خواهد ديد و براى خويش جز خدا حامى و ياورى نخواهد يافت » ( 2 ) ، « هر كه ذرهاى نيكى كند ( نتيجهء ) آن را مىبيند و هر كه ذرهاى بدى كند آن را مىبيند » ( 3 ) . « هر كس در گرو آنچه انجام داده مىباشد » ( 4 ) ، « و هر كه گناهى انجام دهد فقط عليه خويش و بعهدهء خويش انجام داده است » ( 5 ) ، « امروز هر كس بر حسب آنچه انجام داده كيفر و پاداش داده مىشود ، امروز ستم وجود ندارد ( و بر كسى نخواهد رفت ) ( 6 ) ، » و بايستى هر كس بر حسب آنچه انجام داده كيفر و پاداش داده شود ، و ايشان مورد ظلم واقع نخواهند شد » ( 7 ) . و آيات بسيار ديگرى نظير اينها كه جملگى مبين اين حكم عقلى است كه كيفر دادن كسى بخاطر جرمى كه ديگرى مرتكب گشته ، ناروا است .
هامش
( 1 ) عنكبوت 12 و 13 .
( 2 ) نساء 123 .
( 3 ) زلزله 7 و 8 .
( 4 ) مدثر 38 .
( 5 ) نساء 111 .
( 6 ) غافر 17 .
( 7 ) جاثيه 22 .