اهريمن بود ؟ كه تا آغاز به پاسخ گوئى كرد اهريمن در ميانه افتاد ؟ مگر پيشترش ، آن مرد آن همه دشنام به ابو بكر نداد ؟ مگر پاسخهاى بوبكر انگيزه اى اهريمنى داشت و ناسزا گوئى آن مرد به او دور از اين انگيزهها بود ؟ و گويا كه بزرگترين پيامبران ( ص ) را هيچ پروائى از شنيدن دشنامهاى آن مرد به بوبكر نبوده ! و جز پاسخ ابو بكر به وى انگيزه اى پيامبر را بر سر خشم نمىآورد و اين بسيار شگفت انگيز است .
وانگهى آيا در جهان برين نيز كسى هست كه بد زبانى را با زشت گوئى پاسخ دهد ؟ يا آن جا جهان پاكى است كه دشنام و ناسزا و ناروا گوئى - چون به خودى خود ناشايست است - راهى در آن ندارد ؟ و آيا خداى پاكتر از پندار را فرشتگانى است كه كارگزار اين كار زشت گردانيده ؟ و آيا اين كارگزارى ، تنها براى ارج نهادن به بوبكر است يا هر يك از گروندگان به آئين راستين كه در برابر دشنام گوئى ديگرى خاموشى گزيند همين پاداش را دارد ؟ و آيا فرشتگان وادار شدند كه پاسخ دشنام دهندگان به برانگيختهء خدا از بت پرستان را بدهند ؟
من در هيچ يك از اين زمينهها به گزارشى بر نخوردهام و با يارى و داورى خرد به تنهائى نيز نمىتوان پاسخى به آنها داد . گذشته از آن كه خرد درست ، دشنامگوئى را زشت مىشمارد و در اين نيز چون و چرائى نيست كه سزاى دشنام - گوى - اگر از سر ستم بگويد - در روز رستاخيز داده مىشود ، و پاسخ دادن به او به آن گونه كه نه ستمگر آن را بشنود تا هشيار شود و از دشنام گوئى باز ايستد و نه ستمديده بشنود تا دلش خنك شود و نه هيچ كس ديگر بشنود تا بد كردار رسوا گردد و شايد دست از زشت كارى بكشد ، چنين پاسخ دادنى از واكنشهاى بيخردانه است . آرى خطيب در تاريخ خود از راه سهل بن صقين با زنجيره اى گسسته از زبان ابو هريره آورده است كه پيامبر گفت : راستى كه خداى برتر از پندار را در آسمان 70000 فرشته است كه دشنام گويندگان به بوبكر و عمر را نفرين مىفرستند .
الغدير ( فارسي ) — صفحة 53
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص٥٣