داشته باشيد و خداوند ، شما را از نافرمانى خويش پرهيز مىدهد و سرانجام به سوى او است .
اين دستور نيز در آيهء 28 از سورهء آل عمران است كه به گفتهء ابن هشام در سيرة 2 / 207 آغاز آن - تا هشتاد و چند آيه - در همان آغاز كوچيدن به مدينه و در روزى فرود آمد كه نمايندگان نجران آمدند . و اگر گزارش قرطبى و جز او را بگيريم ( 1 ) بايد بگوئيم اين فراز دربارهء عبادة بن صامت در روز احزاب و پنج سال پس از كوچيدن به مدينه فرود آمده و هر يك از برداشتهاى گوناگون كه درست باشد باز هم چنان چه در الاتقان 1 / 17 مىخوانيم سورهء آل عمران كه اين دستور در آن است هم پيش از سورهء برائت - كه دستور به خوددارى از آمرزش خواهى در آن است - فرود آمده و هم پيش از بيست و سه سورهء ديگر كه همگى پس از آل عمران و پيش از برائت فرود آمده است .
و باز آمرزش خواهى پيامبر براى يك بت پرست ، با اين سخن ديگر از خداى برتر از پندار نيز ناسازگار است كه : « يكسان است براى ايشان ، چه بر ايشان آمرزش بخواهى و چه نخواهى خداوند ايشان را هرگز نمىآمرزد . » و اين نيز آيهء ششم از سورهء منافقين است كه در نبرد بنى مصطلق فرود آمده و آن گير و دار نيز - به گفتهء ابن كثير - ( 2 ) چنان چه زبانزد جنگ نامه نويسان و سرگذشت نگاران است در ششمين سال كوچيدن به مدينه روى داده پس به گونه اى كه در الاتقان مىخوانيم ( 1 / 17 ) سورهء منافقين كه فراز بالا در آن است هم پيش از سورهء برائت كه دستور به خوددارى از آمرزش خواهى در آن است فرود آمده و هم پيش از هفت سورهء ديگر كه همگى پيش از برائت و پس از منافقين فرود آمده است .
و باز آمرزش خواهى به آن گونه ، ناسازگار است با اين دستور خداى
هامش
( 1 ) تفسير قرطبى 4 / 58 ، تفسير خازن 1 / 235
( 2 ) تفسير قرطبى 18 / 127 ، تفسير ابن كثير 4 / 369