ركعت نماز در نزد من ، دوست داشتنىتر است از نماز بر اين شايسته مرد . براى آشنائى بهتر با سعيد پسر مسيب و با چون و چند فرا گرفته هايش از كيش خداوند ، آن چه ابن حزم در « المحلى » ياد كرده بس است زيرا مىگويد كه قتاده از سعيد پرسيد آيا در پس حجاج نماز بگزاريم ؟ گفت : ما در پس بدتر از او هم نماز مىخوانيم .
2 - نماى گزارش بخارى و جز آن مىرساند كه دو فراز بالا در پى هم و به هنگام مرگ ابو طالب فرود آمده و نيز آن چه آشكارا دربارهء هر يك از آن دو آمده مىرساند كه فرود آمدن آن در همان هنگام بوده با آن كه اين درست نيست زيرا فراز دوم در مكه فرود آمده و فراز نخستين نيز در مدينه و پس از افتادن مكه به دست مسلمانان - و در اين باره همهء گزارشگران همداستاناند - و جاى آن نيز در سورهء برائت است كه در مدينه فرود آمده و خود باز پسين بخشهاى قرآن است كه فرود آمده ( 1 ) و بر اين بنياد ، ميان فرود آمدن دو آيه نزديك ده سال و شايد هم بيش از آن جدائى بوده است .
3 - فرازى كه دربارهء آمرزش خواستن است در مدينه فرود آمد ، آن هم پس از سالها از مرگ ابو طالب كه از هشت سال افزون بود . اكنون مىپرسيم پيامبر ( ص ) كه هنگام درگذشت ابو طالب گفته بود : « به خدا سوگند براى او آمرزش مىخواهم تا خدا مرا از اين كار باز دارد . » آيا در اين روزگار دراز همچنان براى او از خدا آمرزش مىخواست ؟ ! و اين چگونه شدنى است ؟ ! مگر نه پيامبر ( ص ) و گروندگان به او از روزگارى دراز پيش از فرود آمدن اين فراز نمىبايستى با بت پرستان و دو رويان دوستى نمايند ؟ مگر آمرزش خواستن براى ايشان از آشكارترين نمونههاى دوستى با آنان نبوده است كه خداى برتر از
هامش
( 1 ) صحيح بخارى 7 / 67 پايان گفتگو از سورهء نساء ، كشاف 2 / 49 ، تفسير قرطبى 8 / 273 ، اتقان 1 / 17 ، تفسير شوكانى 3 / 316 - به گزارش از ابن ابى شيبه و بخارى و نسائى و ابن ضريس و ابن منذر و نحاس و ابو الشيخ و ابن مردويه از زبان براء پسر عازب -