آورده است كه ابو داود گفته : حبيب را از زبان عاصم بن ضمره ، گزارشى درست نيست و ابن خزيمه نيز گفته كه او كاستى گزارشها را پوشيده مىداشته ( 1 ) .
و تازه ما دربارهء بودن سفيان ثورى در زنجيرهء گزارش به خرده گيرى نپرداخته و سخن آن كس را كه گفته : « وى كاستى گزارشها را پنهان مىكرده و از دروغگويان گزارش مىگرفته » ( 2 ) نديده گرفته و با پشتگرمى به آن بر وى نتاختهايم .
3 - گزارش ديگرى كه از راه زنجيرههاى گوناگون و به هم پيوسته و درست از ابن عباس رسيده و بسى استوار و روشن است با اين پندار نمىسازد . زيرا به گزارش طبرى و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابن مردويه - از زبان على بن ابى طلحه و از زبان عوفى هر دو - از ابن عباس ، آيهء ياد شده دربارهء بت پرستانى فرود آمده كه مردم را از گرويدن به محمد باز مىداشتند و خود نيز از او دورى و كناره گيرى مىنمودند ( 3 ) .
و آن چه گزارش ايشان را استوارتر مىنمايد آن است كه طبرى و ابن ابى شيبه و ابن منذر و ابن ابى حاتم و عبد بن حميد از زبان وكيع و او از سالم و او از ابن حنفيه و نيز از زبان حسين بن فرج از ابو معاذ و از زبان بشر و او از قتاده آوردهاند ،
و نيز عبد الرزاق و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابو الشيخ از قتاده و سدى و ضحاك و از زبان ابو نجيح از مجاهد و از زبان يونس از ابن زيد آوردهاند ،
كه اين فراز دربارهء كسانى فرود آمده كه مردم را از شنيدن قرآن و از گوش دادن به پيامبر باز مىداشتند و خود نيز از او دورى مىگزيدند ( 4 ) .
و در اين گزارش ، هيچ نامى از ابو طالب نيست و مىرساند كه روى سخن
هامش
( 1 ) تهذيب التهذيب 2 / 179
( 2 ) ميزان الاعتدال 1 / 396
( 3 ) تفسير طبرى 7 / 109 ، الدر المنثور 3 / 8
( 4 ) تفسير طبرى 7 / 109 ، الدر المنثور 3 / 8 و 9 ، تفسير آلوسى 7 / 126