1 / 429 ما را آگاه مىسازد - افزودن به برنامهء بانگ مسلمانى دادن پس از بانگ نماز بوده است نه افزودن به آواز دهندگان و ياران پيامبر نيز از همين روى وى را نكوهش كردند و كار او را نوآورى ناروا شمردند و گرنه چند تا بودن آواز دهندگان ، تنها در روزگار عثمان نبوده است زيرا در روزگار برانگيختهء خدا ( ص ) نيز ؛ هم بلال بانگ مسلمانى بر مىداشت و هم پسر ام مكتوم و عثمان نيز - به گونه اى كه در روشنگرى آبى بر صحيح مسلم 2 / 136 آمده - به هنگام بسيار شدن مردم چهار تن را براى اين نيازمندى بر گرفت و هيچ كس را هم نيافتهام كه چندتا بودن آواز دهندگان را ناروا بشمارد كه تازه دستورهائى هم بر اين برنامه بار كردهاند چنان كه گاهى اين پرسش را پيش مىكشند كه - آيا چنان چه گفته شده - با چند تا بودن آواز دهنده ، آواى بايسته يا شايسته هم چند تا مىشود يا نه ؟ و هنگامى كه آواز دهندهء نخستين كارش به انجام رسيد آيا پيشنماز مىتواند در خواندن نماز درنگ كند تا آن ديگرى هم كارش پايان يابد ؟ يا مىتواند بيرون شود و آن ديگرى نيز آواى خود را نيمه كاره ببرد ؟ و آيا چند آواز دهنده اى كه هستند مىتوانند يكى پس از ديگرى آواز بردارند ؟ يا همه شان بايد در آغاز هنگام نماز آواز بردارند ؟ و شافعى در كتاب الام 1 / 72 مىنويسد : اگر پرستشگاهى بزرگ چند آواز دهندهء آماده داشته باشد جاى گفتگو نيست كه هر يك از آنان مىتوانند - بر فراز يكى از گلدستههاى آن - آواز بردارند تا همهء شنوندگان - در يك هنگام - آواز مسلمانى را بشنوند .
آن گاه نماى گزارش درستى كه گذشت ، مىرساند كه عثمان به برنامهء بانگ مسلمانى دادن افزود به اين گونه كه دستور داد پس از بانگ مسلمانى و بانگ نماز در دادن ، يك بار ديگر بانگ مسلمانى در دهند نه اين كه پيشتر از اينها بانگ مسلمانى در دهند و اين را ، هم از گزارش طبرانى كه بيايد مىتوان دريافت و هم از آن چه برخى از روشنگران گزارش به كوتاهى باز نموده و گفتهاند كه سومين آوا ، سومين است از ديدگاه آئين و كيش ، زيرا پيش روى پيشنماز و بر بانگ نماز به
الغدير ( فارسي ) — صفحة 209
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص٢٠٩