به آن برداشتند و كار به همين گونه پايدار ماند .
و در گزارش نسائى آمده : عثمان دستور داد تا در روز آدينه براى بار سوم نيز آواى مسلمانى در دهند ، پس در زوراء آواز به آن برداشتند .
و در گزارشى از همو آمده است كه چون برانگيختهء خدا ( ص ) در روز آدينه بر فراز منبر مىنشست بلال آواى مسلمانى در مىداد و چون فرود مىآمد ( اقامه ) بانگ نماز در مىداد و در روزگار بوبكر و عمر نيز چنين بود .
و در گزارش ترمذى آمده : به روزگار برانگيختهء خدا ( ص ) و بوبكر و عمر چون پيشوا بيرون مىشد بانگ مسلمانى در مىدادند و نماز را بر پا مىداشتند و چون عثمان بر سر كار آمد آواى سومى هم در زوراء بيافزود .
و در گزارش بلاذرى در الانساب 5 / 39 از زبان سائب پسر يزيد چنين آمده :
برانگيختهء خدا ( ص ) چون براى نماز بيرون مىشد بانگ مسلمانى در مىدادند و سپس نماز را بر پا مىداشت ، در روزگار بوبكر و عمر و در بهرى از روزگار عثمان نيز كار به همين گونه بود . تا عثمان در سال هفتم ( 1 ) آواى سومى هم بيافزود كه مردم آن را نپسنديدند و گفتند نو آورى نادرستى است .
و ابن حجر در فتح البارى 2 / 315 مىنويسد چنان بر مىآيد كه آن هنگام مردمان در همهء شهرها كار عثمان را در پيش گرفتند زيرا وى خليفه اى بود كه فرمانش به كار بسته مىشد ، با اين همه ، فاكهانى چنان آورده كه نخستين كسى كه نخستين بانگ مسلمانى را پديد آورد در مكه حجاج بود و در بصره زياد و به من چنان رسيده كه مردمانى كه در باختر نزديك هستند تاكنون نيز جز يك بار براى ايشان بانگ مسلمانى داده نمىشود و ابن ابى شيبه آورده است كه پسر عمر گفت :
« نخستين بانگ مسلمانى كه در روز آدينه دهند نو آورى است » كه هم گمان مىرود اين سخن را از آن روى گفته كه اين كار را درست نمىشمرده و هم گمان
هامش
( 1 ) مىخواهد برساند كه در سال هفتم از فرمانروائى عثمان كه با سال سىام از كوچيدن پيامبر به مدينه همساز بود - و از تاريخ طبرى و جز او نيز همين بر مىآيد -