تفسير قرطبى 14 / 53 ، نقد العلم و العلماء ص 248 ، الدر المنثور 5 / 160 ، كنز العمال 7 / 333 ، تفسير شوكانى 4 / 229 ، نيل الاوطار 8 / 268
3 - عمر پسر خطاب آورده است كه پيامبر گفت : بهاى كنيز خواننده ، ناشايست است و خوانندگى او ناروا و نگريستن به او ناسزا و بهاى آن همچون بهاى سگ است و بهاى سگ نيز ناشايست است .
چنان كه در ارشاد السارى از قسطلانى 9 / 163 و در نيل الاوطار از شوكانى 8 / 264 مىخوانيم گزارش بالا از راه طبرانى رسيده است
4 - ابو موسى اشعرى آورده است كه پيامبر گفت : هر كس به آواز خوانندگان گوش دهد نخواهند گذاشت كه به آواى روحانيان گوش دهد پرسيدند اى برانگيختهء خدا ! روحانيان كيانند ؟ گفت خوانندگان بهشتى .
گزارش بالا را حكيم ترمذى در نوادر الاصول و قرطبى در ج 14 ص 54 از تفسير خود آوردهاند .
5 - آوردهاند كه پيامبر گفت : در ميان پيروان من كسانى خواهند بود كه پوشيدن خز و نوشيدن مىو نيز ساز و آواز و بازيگرى ( 1 ) را روا مىشمارند .
گزارش بالا را احمد و ابو داود و ابن ماجه و ابو نعيم با زنجيرههاى درست خويش - كه جاى نكوهشى در آنها نيست - آوردهاند و گروهى ديگر از پيشوايان نيز - به گفتهء برخى از پاسداران گزارشها - آن را درست شمردهاند و اين سخن آلوسى است در تفسير خود 21 / 76 . چنان چه بيهقى نيز در سنن كبرى 10 / 221 آن را آورده و گويد : بخارى در صحيح آن را آورده است .
6 - ابن عباس و انس و ابو امامه آوردهاند كه پيامبر گفت : در ميان اين توده ، هم فرو رفتن در زمين هست و هم سنگباران شدن و هم ديگر گون شدن چهره و اندام و اين در هنگامى است كه باده گسارى نمايند و كنيزكان خواننده بگيرند
هامش
( 1 ) اين هر سه ، برگردان پارسى معارف است با بهره مند شدن از آنچه در نيل الاوطار 8 / 261 از حواشى دمياطى آورده .