از سومى و چارمى بگوئيم كه ( بيضاوى در ج 1 ص 185 از تفسير خود و زمخشرى در ج 1 ص 286 كشاف ) مىنويسند اين گفتهء خداى برتر از پندار :
كسانى كه دارائىهاى خود را در شب و روز و نهان و آشكارا مىبخشند پس پاداش ايشان نزد پروردگارشان است . . . تا پايان فراز ، دربارهء بوبكر و به هنگامى فرود آمد كه وى چهل هزار دينار زر - در راه خدا داد ، ده هزار در شب ، ده هزار در روز ده هزار در نهان ده هزار آشكارا .
اين گزارش زنجيره گسسته كه نمىدانم از دهان چه كسى از ياران پيامبر و شاگردان ايشان در آمده و در نگاشتههاى اين گروه نيافتم كه آن را به هيچ يك از پيشينيان بسته باشند - جز به سعيد پسر مسيب كه در روگردانى از فرمانرواى گروندگان على ( ع ) آوازه اى به هم رسانيده - آرى اين گزارش را دستهاى سازندگان آفريدهاند ( در برابر گزارشى از حافظان خودشان كه نشان مىدهد آن فراز دربارهء فرمانرواى گروندگان على ( ع ) فرود آمده . ) و براى اين كار نيز چهل هزار دينار زر به بوبكر بخشيدهاند تا در چشم و دل ساده دلان توده ، فرود آمدن اين فراز دربارهء كسى كه چنان دارائى گرانى را بخشيده به راستى نزديكتر باشد تا دربارهء كسى كه تنها چهار درم سيم بخشيده ! با اين همه ، فراموش كردهاند كه آن چه همهء اين گروه بر آناند آن است كه بوبكر در روز كوچيدنش به مدينه چهار يا پنج يا شش هزار درم سيم با خود برداشت كه همهء دارائى او بود . و فراز ياد شده نيز در سورهء بقره است كه پيشوايان گزارشگران و روشنگران نامهء خدا يك زبان مىگويند كه اين سوره اندكى پس از كوچيدن به مدينه فرود آمد ( 1 ) و ابن كثير در تفسير خود مىنويسد : « بسيارى از پيشوايان و دانشمندان و روشنگران نامهء خدا چنين گفتهاند و كسى از پذيرفتن آن سرباز نزده . » بر اين بنياد ، بايد پرسيد كه ابو بكر آن چهل هزار
هامش
( 1 ) تفسير قرطبى 1 / 132 ، تفسير ابن كثير 1 / 35 ، تفسير خازن 1 / 91 ، تفسير شوكانى 1 / 61