مردان خويشاوند پدرى را از پيامبرى و دانشمندى بىبهره گرداند .
تازه مىبينيم ؛ پسنديدگى جانشين خود را كه مرده ريگش به او مىرسد بايسته شمرده و گفته : « پروردگارا او را پسنديده گردان » ( 1 ) و اين نيز با پيامبرى نمىخورد زيرا بر كنار بودن از همهء گناهان و پاكى سرمايههاى روانى و خوىها ؛ از پيامبران جدا شدنى نيست پس سفارش دادن اين منشها براى ايشان نابجا مىنمايد آرى اگر براى دارائى و كسى كه آن را مىبرد اين ويژگىها را بخواهيم درست است چون كسى كه پس از مرگ ديگرى به دارائى وى دست مىيابد گاهى پسنديده هست گاهى نه .
اگر هم بگوئيم چنان دستورى نه براى ديگر پيامبران بلكه ويژهء پيك خداست - درود خدا بر وى و خاندانش - اين نيز ما را ناگزير مىسازد زمينهء گستردهء آن همه فرازهائى را كه بهرهء هر كس را از مرده ريگ كسانش مىنمايد يك جا تنگ نمائيم و در برابر آن همه فرمانهاى همگانى يك آئين ويژه بگذاريم ، آنگاه با اين سخن كه خداى برتر از پندار مىگويد : خداوند شما را دربارهء فرزندانتان سفارش مىكند كه پسر دو برابر دختر ببرد « سورهء نساء - 4 - آيهء 11 » و هم با اين سخن خداى پاك :
در نامهء خداوندى ؛ برخى از خويشاوندان در بردن آنچه از مرده مىماند از برخى ديگر سزاوارترند « سورهء انفال - 8 - آيهء 75 » و اين گرامى سخن وى : اگر كسى كالائى نيكو بر جاى گذارد سفارش كند كه پس از مرگ او پدر و مادر و نزديكانش بهره اى پسنديده برند « سورهء بقره - 2 - آيهء 180 » با داشتن اين فرازها نمىتوان زمينهء دستورهائى را كه در نامهء خداوندى رسيده تنگ كرد و براى فرمانهاى همگانى آن آئينى ويژه نهاد مگر با راهنمائى پشتوانه اى استوار و چون و چرا ناپذير نه با گزارشى كه بازگو گران آن چندان نيستند كه گمان ناراستى يا لغزش بر ايشان نتوان برد و تازه لايهء بيرونى آن را نشايد دستورى همگانى گرفت زيرا با آنچه از سر گذشت پيامبران پيشين - درودهاى خدا بر ايشان و بر پيامبر ما و خاندانش - بر ما روشن است به هيچ روى نمىسازد .
هامش
( 1 ) سورهء 19 آيهء 6 .