شما ابراهيم است - او پيش از اين و در اين قرآن ، شما را مسلمانان ناميده ( حج 78 )
اگر چه مىتوانيم بگوئيم نامگذارى پيشين از ابراهيم بوده ولى نامگذارى كنونى و در قرآن كريم از وى نتواند بود و اين هم كه در ميانه ، يادى از ديانت ابراهيم آمده از آن است كه خداى پاك خواسته نعمتهاى خود را بر امت بشمارد كه اسلام را قانونى آسان گردانيده كه هيچگونه دشوارى در آن نيست و اين سخن را براى ترغيب ديگران به اسلام آوردن فرموده پس اين كه بگوئيم ابراهيم آنان را مسلمان ناميده با اين فراز از آيه ( فى هذا ) كه معنى « اينك » و در اين « قرآن » مىدهد سازگار نيست گذشته از آنكه قرطبى گفته چنان سخنى با گفتار بزرگان ملت ناسازگار است و هم قرطبى گفته اين سخن موجه نيست زيرا معلوم است ابراهيم نبوده كه در قرآن اين امت را ، « مسلمانان » نام نهاده است .
و ابن عباس گفته : خدا پيشتر در نامههاى گذشته و اكنون در همين قرآن شما را مسلمانان نام نهاده - مجاهد و عطاء و ضحاك و سدى و مقاتل و قتاده و ابن مبارك نيز بر هميناند -
و قرائت ابى پسر كعب نيز كه در تفسير بيضاوى 2 / 112 و كشاف زمخشرى 2 / 286 و تفسير رازى 6 / 210 و تفسير ابن جزى كلبى 3 / 47 آمده :
اللَّه سماكم المسلمين خدا شما را مسلمانان نام نهاده
نشانه اى بر درستى سخن ابن عباس است .
رازى هم در تفسير خود درستى آن را دور ندانسته و گفته چون خداى تعالى گفته « تا پيامبر ، گواهى بر شما باشد و شما گواهانى بر مردم » و به اين گونه روشن ساخته است كه براى همان هدف ، ايشان را چنان نامى نهاده و اين جز بر خدا سزاوار نيست .
ابن كثير هم در تفسير خود 3 / 236 آن را درست شمرده و گفته چون خداى تعالى گفته « او شما را برگزيد و بر شما در دين هيچگونه سختى ننهاد » سپس آنان را تشويق و ترغيب كرده است به پذيرفتن آنچه پيامبر ( ص ) آورده به اين گونه كه
الغدير ( فارسي ) — صفحة 120
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص١٢٠