و صحيح از معناى اين حديث اينست كه آنحضرت اراده و قصد فرموده از خلفاء مگر آنهائى را كه همواره تصريح به آنان بنامهايشان ميفرمود و آنها را عدل و هم سنگ قرآن كريم قرار ميداد در گفته اش :
« انّى تارك فيكم الخلفتين »
من براستى دو خليفه در ميان شما ميگذارم ، يا
« فخلَّف فيكم الثقلين كتاب الله و عترتى اهل بيتى لن يفترقا حتّى يردا علَّى الحوض »
( 1 ) من ميگذارم در ميان شما دو چيز گرانقدر را كتاب خدا و عترتم خاندانم را كه هرگز از هم جدا نشوند تا آنكه در كنار حوض كوثر بر من وارد شوند چنانچه لام عهد اقتضاء و ايجاب مىكند اين را و ايشان را بعلم و هدايت توصيف و تعريف نمود و ايشان آنكسانى هستند كه سيره و رفتارشان مطابق بر روش و سيره آنحضرت است قدم بقدم نه كسانى كه تعريفشان را نكرد بعدا و قرارشان نداد و سفارشى در باره ايشان و يا بايشان ننمود و ياد نفرمود آنحضرت صلَّى اللَّه عليه و آله در اينجا عددى را كه منطبق بر ايشان شود ، و جز اين نيست كه اوصافى را ياد نمود كه منطبق نميشود مگر با آنهائى كه قصد نمود از خلفاء از اهل بيت معصومش و تمسكّ و دستآويزى به اين حديث نيست در آنچه را كه در نظر گرفتند از امر خلافت مگر مثل تمسك بعام در شبهات مصداقّيه ( كه حجت نيست ) .
3 - در اينجا احاديث ساختگى است كه ياد مىشود در فضائل عمر كه مناسب و مطابق نيست با چيزى از آنچه را كه ما آن را ياد كرديم
هامش
( 1 ) اين حديث از احاديثيستكه امامان حديث و حافظين اتفاق بر صحت آن نمودهاند .