و شيطانست ( 1 ) در اين موقع هر آينه پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله امر فرموده به پيروى از روش مردم و مجرّد رأى در دين خدا و اين نيست مثل امر كردن به پيروى از مجتهدينيكه استنباط فتوا مىكند از آنچه را كه دانستهاند از كتاب و سنت و اجماع يا بگو از قياس چونكه استنباط مىكند همانطور كه ما گفتيم از مداركيكه شناخته است .
و كسى كه چيزى بلد نيست و نميتواند پاسخى از مسائل واضحه و آشكار دهد و قسم مىخورد كه نميداند چه كار كند ( 2 ) و از نظر و خاطر او مسائل شايعه و معمولى دور است با كثرت ابتلاء بان مثل تيمّم و شكوك آن و غسل و فروع نماز و روزه و حج و امثال آنها ممكن نيست كه او امام امت بوده باشد هر چند كه مهار و افسار خلافت را در دست او گذارند .
بنا بر اين علماء مخالفت كردند روش عمريرا در مواردى كه قبلا ما ياد كرديم براى مخالفت بودن بيان صريح پيامبر به آن و اگر اين تاويل صحيح و درست باشد هر آينه تناقضى ميان اين حديث و تصريحاتيست كه مخالف با فتواى عمر است كه ايجاب كرده اعراض علماء را از گفته او ، و همچنين تناقضى ميان دو جزء خود اين حديث است و آن گفته آنحضرت صلَّى اللَّه عليه و آله است بر شما باد به پيروى كردن بسنت من و سنت خلفاء بعد از من ، و فرض ما اينست كه سنّت آنحضرت مخالف است فى الجمله با روش اين مرد ( ( عمر ) ) .
هامش
( 1 ) چنانچه در نوادر اثر ج 11 ص 257 و تفصيل آن در جزء 3 و 14 خواهد آمد .
( 2 ) چنانچه گذشت در نوادر الاثر در چند مورد .