سبكترين حدها هشتاد ضربه است و هر آينه نميشمرد عمر را اوّل كسى كه اقامه حد نموده در شراب هشتاد ضربه را چنانچه جمعى اين كار را كردهاند ( 1 ) .
بلى : حلبى در سيره حلبيّه ج 2 ص 314 گويد : قول او را ( و كل سنه ) يعنى طريقه پس چهل ضربه طريقه و روش پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله و طريقه صديق . . . و هشتاد ضربه طريقه و روش عمر بوده آن را اجتهاد عمر ديده با مشورت كردن او با بعضى از صحابه در اين موضع وقتى كه مقرّر كن آن را از بسيار ميگسارى مردم . و ابن قيّم در زاد المعاد ج 2 ص 195 گويد : كسى كه تامل كند احاديث را ميبيند كه دلالت مىكند بر اينكه چهل ضربه حد است و چهلتاى زايد بر آن تعزير است كه صحابه بر آن اتفاق كردهاند چه چيز ممكنست مرا كه بگويم درباره مردميكه برابر سنّت رسول خدا طريقه و روشى گرفتهاند باجتهاد كردن و مشورت نمودن . و آيا بعد از حد تعزير است تا آنكه نتيجه دهد اتّفاق صحابه را بر آن ، و آيا براى اين ادعاء معناى معقولى هست تا آنكه مذهبى گرفته شود من نميدانم چه ارزشى براى اين روش هست در بازار اعتبار و برابر روش كامل * ( « وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ الله تَحْوِيلًا » ) * و هرگز براى سنّت و روش حق
هامش
( 1 ) از ايشانست عسكرى در اولياتش ، و ابن ابى الحديد در شرح نهج ج 3 ص 113 ، و ابن كثير در تاريخش ج 7 ص 132 ، و سيوطى در تاريخ الخلفاء ص 93 و علاء الدين سكتوارى در محاضره الاوائل 169 ، و قرمانى در تاريخ حاشيه كامل ج 1 ص 203