پيشگفتار :
بسم اللَّه الرحمن الرحيم
يكى از عوامل پيدايش و بقاء مذاهب و فرقههاى گوناگون در طول تاريخ ، بى شك جهالت و نا آشنائى مردم با حقائق است . چه آنكه اگر حقائق پوست كنده و بدون رتوش به آنان تفهيم مىشد ، از آنجا كه راه راست در شرائط زمانى و مكانى واحد ، واحد است ، جز افراد معاند و بدنيت ، همان يك راه و طريق واحد ( مذهب ) را مىپيمودند و طبعا اين همه مذاهب مختلف و جنگ و جدالهائى كه از اين رهگذر پديد مىآيد از بين مىرفت .
اينكه مىبينيم بعد از حضرت موسى پيروانش به هفتاد و يك فرقه ، و بعد از حضرت عيسى پيروانش به هفتاد و دو فرقه ، و بعد از حضرت محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم پيروانش به هفتاد و سه فرقه تقسيم شدند ( 1 ) عامل مهم آن همان نرسيدن به حق و طريقهء درست بوده است كه شاعر ما در همين زمينه مىگويد :
جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه
چون نديدند حقيقت ره افسانه زدند ! !
بگذريم از يك عده خاصى كه معركه گردان قضايا و دست اندر كار حوادثند
هامش
( 1 ) رسول خدا فرمود : « ان امة موسى افترقت بعده على احدى و سبعين فرقة ، فرقة منها ناجية و سبعون فى النار ، و افترقت امة عيسى بعده على اثنين و سبعين فرقة ، فرقة منها ناجية واحدى و سبعون فى النار ، و ان من امتى ستفترق بعدى على ثلثة و سبعين فرقة ، فرقة منها ناجية و اثنان و سبعون فى النار ، سفينة البحار ج 2 ص 360 .