فهرست احاديث ساختگى و دگرگون شده
انسان پژوهشگر ، مىتواند از آن احاديث ساختگى و دگرگون شده كه در سلسلهء دروغ گويان آمده ، فهرستى اتخاذ و از اين رهگذر ، به حساب ديگر اين نوع احاديث كه در مواضع مختلف كتب و مسانيد اهل سنت پراكنده است ، آگاهى حاصل نمايد ، اگر چه تمام ، بلكه قسمت عمدهء آن را نمىتواند بشناسد ، زيرا كتابى كه اسامى حديث سازان و ساختهها و بافته هايشان را نوشته و محصور كرده باشد در دست نيست و آنچه كه در شرح حال عدهء كمى از آن جمعيت زياد ، يافت شده از گوشه و كنار تاريخ است كه دست تصادف براى ما حفظ كرده است .
و اينك فهرست گروهى از آن حديث سازان و بافته هايشان ، ذيل آورده مىشود :
ابو سعيد ابان بن جعفر ، بيش از 300 حديث ساخته است .
ابو على احمد جويبارى و دو فرزند او عكاشه و تميم ، بيش از 10000 حديث ساختهاند .
احمد بن محمد قيسى ، كه شايد به نام پيشوايان ، بيش از 3000 حديث ساخته است .
احمد بن محمد باهلى ، احاديث موضوعه اش ، بيش از 400 حديث ساخته است .
احمد بن محمد مروزى ، به نام افراد مورد اعتماد ، بيش از 10000 حديث پائين و بالا كرده است .