و روايت : « در امتم مردى پديد مىآيد كه به او ، نعمان گفته مىشود و مكنى به ابو حنيفه است ، خدا وسيلهء او ، سنتم را تجديد خواهد كرد ! » ابن عدى آن را از ساختههاى احمد جويبارى كذاب و وضاع شمرده است ( 1 )
و روايت : « ابو حنيفه ، چراغ اهل بهشت است » در كتاب اسنى المطالب صفحهء 214 آمده است كه : اين روايت ساختگى و نادرست است .
و روايت : « به زودى بعد از من ، مردى مىآيد كه نامش نعمان بن ثابت و كنيه اش ابو حنيفه است ، كه دين خدا و سنتم به دستش احياء خواهد شد ( 2 ) » .
و روايت : « مردى مىآيد كه سنتم را زنده مىكند و بدعت را مىميراند ، نامش نعمان بن ثابت است ( 3 ) » .
و روايت : « ديگر پيامبران به من و من به ابو حنيفه افتخار مىكنم ، او پيش خدايم مردى پرهيزكار است و گويا كه كوهى از دانش ، و پيامبرى از پيامبران بنى اسرائيل است ، پس هر كس او را دوست داشته باشد ، مرا دوست دارد و هر كس او را دشمن داشته باشد ، مرا دشمن دارد » .
ابن جوزى گفته است : اين حديث ساختگى است ، و عجلونى گفته است :
شايسته نيست اگر چه طرقش گوناگون است ( 4 )
هامش
( 1 ) لسان الميزان جلد 1 صفحهء 193 - اللئالى المصنوعة جلد 1 صفحهء 238 .
( 2 ) خطيب در تاريخش ، جلد 2 صفحهء 289 گفته است : اين حديث باطل و ساختگى است و محمد بن يزيد ، متروك الحديث است و سليمان بن قيس و ابو المعلى مجهولند و ابان بن ابى عياش مرمى به كذاب است . و ابن حجر در « الخيرات الحسان » آن را از ساختهها به شمار آورده چنان كه در كشف الخفاء جلد 1 صفحهء 33 آمده است .
امينى مىگويد : محمد بن يزيد ، راوى اين حديث ، همان ابو بكر طرطوسى است كه يكى از حديث سازان و دروغ پردازان است ، چنان كه در سابق گفته شد .
( 3 ) خوارزمى در مناقب ابى حنيفه ، جلد 1 صفحهء 15 از طريق ابراهيم بن احمد خزاعى آورده كه ابن حبان درباره اش گفته : او خطا كار و مخالف است و ابى هديه گفته است : او كذاب ، وضاع و خبيث است .
( 4 ) كشف الخفاء جلد 1 صفحهء 33 .