روايات در مدح ابو حنيفه
: مردمى را مىبينى كه رواياتى را در مناقب ابى حنيفه ، به نام رسول خدا مىسازند از قبيل روايت « به زودى بعد از من مردى مىآيد كه نامش نعمان بن ثابت و كنيه اش ابو حنيفه است كه دين خدا و سنتم را با دستهايش زنده خواهد كرد ( 1 ) » .
و روايت : « در هر قرنى از امتم پيشروانى هستند ، و ابو حنيفه پيشرو زمان خويش است » كه خوارزمى در كتابش « مناقب ابى حنيفه » جلد 1 صفحهء 16 با همين لفظ آن را آورده است ، و در جامع مسانيد ابى حنيفه جلد 1 صفحهء 18 اين طور است :
و « ابو حنيفة پيشرو اين امت است » .
سند اين روايت از ناحيهء ابن لهيعه ، متوفى در سال 174 ه از رسول خدا ، از طريق حامد بن آدم كذاب ، كه جوزجانى و ابن عدى او را تكذيب كردهاند ، رسيده است در صورتى كه احمد سليمانى او را در زمرهء كسانى كه ، مشهور به حديث سازى هستند شمرده ، و ابن معين گفته است : او كذاب است ، خدا لعنتش كند .
و روايت : « در امتم مردى است كه اسمش نعمان و كنيه اش ابو حنيفه است ، او چراغ امتم ، چراغ امتم ، چراغ امتم هست » خطيب بغدادى آن را در تاريخش جلد 13 صفحهء 335 آورده و گفته است : آن حديث ساختگى است .
و روايت : « در آخر الزمان مردى پديد مىآيد ، مكنى به ابو حنيفه كه بهترين افراد اين امت است » ( 2 )
و روايت : « به زودى در امتم مردى پديد مىآيد كه به او ، ابو حنيفه گفته مىشود ، او چراغ امتم هست » ( 3 )
هامش
( 1 ) خطيب بغدادى در تاريخش ، جلد 2 صفحهء 289 از طريق محمد بن يزيد مستملى كذاب و حديث ساز آن را آورده و گفته است : آن ساختگى و باطل است .
( 2 ) خطيب خوارزمى ، در مناقب ابى حنيفه جلد 1 صفحهء 14 با اسناد باطل آن را آورده است .
( 3 ) شيخ على قارى ، در موضوعات كبرايش گفته است : به اتفاق محدثين ، آن ساختگى است ( كشف الخفاء جلد 1 صفحهء 33 ) .