نگفته ولى دروغ فاحشى مىگفته است ! ! .
و اين ابو بشر مروزى فقيه است كه پاىبندترين مردم زمانش نسبت به سنت ، و مدافعترين آنها نسبت به آن بوده ، اما در عين حال حديث مىساخته و آن را پائين و بالا مىكرده است ! ! .
و اين ابو داود نخعى است كه شب زنده دارترين مردم و روزه گيرترين آنها در روز بوده اما در عين حال وضاع و حديثساز بوده است ! ! .
و اين ابو يحيى و كار ، از صالحان عباد و فقهاء است كه از دروغگويان بزرگ است ! ! .
و اين ابراهيم بن محمد آمدى ، يكى از زهاد است كه احاديثش ساختگى بوده است ! ! .
و اين ابراهيم ابو اسماعيل اشهلى است كه عابد و شصت سال روزه دار بوده ولى حديثش مورد پيروى قرار نمىگرفته و سندها را دگرگون مىكرده و مراسيل را مسانيد مىكرده است ! ! .
و اين جعفر بن زبير ، مجتهد در عبادت است كه وضاع و حديث ساز بوده است ! !
و اين ابان بن ابى عياش ، عابد و صالح بوده كه دروغ مىگفته است ! ! ( 1 ) .
در ميان اين حديث سازان ، افراد مختلفى در شئون گوناگون قرار دارند كه برخى امام مقتدى ، و بعضى محدث شهير ، و برخى ديگر فقيه حجت ، و بعضى شيخ در روايت و برخى ديگر خطيب توانا هستند كه جمعى از آنها به خاطر خدمت به دين يا تعظيم براى امام يا تأييد براى مذاهب عمدا دروغ مىگفتهاند .
و از اين رو دروغ و نسبتهاى ناروا زياد شده و اختلاف و تناقض در مناقب و مثالب ميان رجال مذاهب به وقوع پيوسته است و اگر كسى نتوانسته با حديث از رسول خدا به آن حضرت افتراء بزند ، مردم را با دروغهاى ساختگى پيرامون مذاهب و مردان آن مبهوت مىساخت .
هامش
( 1 ) اينها كه نام برديم ، بيشترشان در زمرهء حديث سازان گذشته از آنها ياد شده است .