باشد ، او عمر بن خطاب است » ابن عباس گفته است : « من نبى و لا محدث » ( 1 )
قسطلانى ( 2 ) مىگويد : « اينكه رسول خدا فرموده است : اگر در ميان امتم كسى از آنان باشد » اين كلام و شرط را از روى ترديد نگفته است ، بلكه به عنوان تأكيد فرموده است چنان كه مىگوئى : اگر دوستى برايم باشد او فلانى است .
منظور اين نيست كه او هيچ دوستى ندارد ، بلكه اختصاص دادن كمال صداقت به اوست .
و هنگامى كه ثابت شد كه چنين حقيقتى در ميان غير امت اسلام وجود داشته پس بودنش در اين امت برتر ، سزاوارتر خواهد بود .
قسطلانى در شرح گفتهء ابن عباس ( من نبى و لا محدث ) مىگويد : اين گفته تنها براى ابوذر ثابت شده و پيش ديگران جملهء « و لا محدث » ثابت نشده است و اين كلمه را سفيان بن عيينه در اواخر جامعش آورده و عبد بن حميد گفته است : ابن عباس چنين قرائت مىكرده « و ما ارسلنا من قبلك من رسول و لا نبى و لا محدث » .
بخارى در صحيحش بعد از حديث « غار » جلد 2 صفحهء 171 از ابى هريره همين حديث را بدون اتصال سند چنين آورده است : « پيش از شما در امم سابقه ، افراد محدثى بودهاند كه اگر در ميان امتم از آنها كسى باشد او عمر بن خطاب است » .
قسطلانى در شرحش جلد 5 صفحهء 431 مىگويد : بخارى گفته است :
محدث كسى است كه بدون داشتن منصب نبوت ، حقائق بر زبانش جارى مىشود .
و خطابى گفته است : چيزى در نفسش واقع مىشود گويا كه به او خبرى داده شده ، در اين حال گمان مىبرد و به حق مىرسد ، مىپندارد و درست در مىآيد و اين مقام
هامش
( 1 ) يعنى ابن عباس مىخواهد بگويد كه از محدث در قرآن كريم آيهء 51 از سورهء حج نيز ياد شده است در صورتى كه تنها طبق قرائت او كلمهء محدث در آيه آمده است و گرنه آيهء موجود در قرآن چنين است : * ( وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَلا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى و كلمهء محدث ندارد .
( 2 ) ارشاد السارى شرح صحيح البخارى جلد 6 صفحهء 99 .