كند و از دعاء و قرآن ، آنچه كه مىتواند بخواند و با دستش يا چيز ديگر اشاره به قبر كند ، پس آن را ببوسد . علماء تصريح كردهاند كه اگر از مس حجر الاسود ناتوان باشد ، مستحب است كه با دستش و يا عصا به سوى آن اشاره كند آنگاه آن را ببوسد .
18 - شيخ حسن عدوى حمزاوى مالكى در « كنز المطالب » صفحهء 20 و « مشارق الانوار » صفحهء 66 بعد از نقل عبارت رملى ياد شده گفته است : شكى نيست در اينكه : بوسيدن قبر شريف جز براى تبرك نيست ، پس آن از جواز بوسيدن قبور اولياء به قصد تبرك اولى است ، پس بايد آنچه را كه عارف گفته ، حمل به همين معنى شود مخصوصا كه : قبر آن حضرت باغى از باغستانهاى بهشت است .
19 - شيخ سلامهء عزامى شافعى ، در « فرقان القرآن » صفحهء 133 گفته است :
ابن تيميه گفته است : « كسى كه قبور صالحان را طواف كند و يا مسح نمايد ، گناه بسيار بزرگى مرتكب شده است » او گفتار گونه گونى در اين مورد دارد : گاهى آن را از گناهان كبيره و گاهى آن را شرك و گاهى ديگر تعبيراتى نظير آن دارد .
در صورتى كه دانشمندان محقق و فقهاء مدقق پيش از آنكه او به دنيا بيايد از بررسى و تدوين آن فراغت يافته بودند ، اما او تصميم دارد كه با آنان مخالفت كند و گاهى ادعاى اجماع طبق گفته اش مىنمايد ، در صورتى كه قبل از او اجماع برخلافش منعقد بوده چنان كه كسى در گفتار او و كسانى كه پيش از او و بعدش بودهاند دقت كند و داراى فهم درست و بررسى صحيح باشد ، اين حقيقت را به روشنى مىيابد .
و در اينجا مثالى مىآورم و آن اينكه : عوام مسلمين كه قبر را مسح مىكنند و يا دور آن طواف مىنمايند ، اهل علم دربارهء آن سه نظر دارند : مطلقا جائز است ، مطلقا مكروه است ، در صورتى كه از روى شدت علاقه باشد مانعى ندارد و گرنه مكروه است .
الغدير ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص٢٦٠