فرمود : حضار مجلس ! شما را به خدا سوگند مىدهم آيا ميدانيد كسى را كه دشنام گفتيد ، از نخستين روز ، به هر دو قبله نماز گزارده و تو اى معاويه آن روز به هر دو قبله كافر بودى ، و عمل او را گمراهى مىپنداشتى ولات و عزى را گمراهانه مى - پرستيدى ؟ شما را به خدا سوگند مىدهم آيا ميدانيد كه او در هر دو بيعت ، بيعت فتح و بيعت رضوان شركت كرد و تو اى معاويه در يكى از آنها كافر و در ديگرى عهد شكن بودى ؟ شما را به خدا سوگند مىدهم آيا ميدانيد او در دعوت به ايمان به خدا نخستين پاسخ دهنده و تو و پدرت اى معاويه از مؤلفة قلوبهم ( 1 ) بودى .
( شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد 2 / 101 ) .
2 - در سخنرانى امام كه در جلد اول صفحه 198 اين كتاب گذشت فرمايد :
وقتى محمد ( ص ) به پيامبرى مبعوث گرديد و خدايش او را برسالت برگزيد و كتابش را بر وى فرو فرستاد و آنگاه او را مأمور دعوت به حق كرد ، پدرم اول كسى بود كه به او ايمان آورد و خدا و رسولش ( ص ) را تصديق كرد و خداوند در كتاب خود كه بر پيامبر مرسلش فرود آورد فرمايد : « * ( أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّه وَيَتْلُوه شاهِدٌ مِنْه ) * ( 2 )
و دنبال آن فرمود : جدم ( رسول خدا ص ) متكى بر بينه و دليل خدائى بود و پدرم على كه دنباله رو او بود شاهد و گواهش بود .
نظريه اصحاب و تابعين دربارهء اولين مسلمان
1 - انس بن مالك گويد : پيامبر ( ص ) دوشنبه مبعوث شد و على روز سه شنبه آن اسلام آورد ، و در تعبير ديگر : پيامبر ( ص ) روز دوشنبه مبعوث شد و على سه شنبهء آن نماز گزارد .
ترمذى در جامعش 2 / 214 ، طبرانى ، حاكم در مستدركش 3 / 112 ، ابن عبد البرّ
هامش
( 1 ) « مؤلفة قلوبهم » افراد غير مسلمانى بودند كه رسولخدا ( ص ) براى نرم كردن دل آنها نسبت به اسلام از غنائم و زكوات سهمى به آنها مىداد .
( 2 ) هود : 17 « آيا كسى كه متكى به دليل و بينه اى از پروردگار خود است و شاهدى از اهل خود همراه دارد با آنها كه تنها به دنيا طلبى گرائيدهاند برابرند . »