شاعر را بشناسيم
ابو عبد اللَّه محمد بن احمد بن عبد اللَّه ( 1 ) نويسنده و نحوى مصرى ، ملقب به مفجّع ، يگانه اى از شخصيتهاى علم و حديث است . و حلقهء واسطه اى است ميان پيشوايان فرهنگ و ادب عربى ، و خاندان شعر و قصيده در اين زبان . او از افراد انگشت شمار اصحاب اماميه است كه به حسن عقيده و سلامت مذهب و محكمى رأى ، ستوده شده ، معروف است . تمايل كلىاش به ائمهء اهل البيت عليهم السلام است و اشعار فراوانى در مدح آنان و تأسف بر مصائب ناگوار آنان سروده ، تا جائى كه بدخواهانش كه مىخواستند لقب زشتى به او داده باشند ، لقب « مفجع » ( يعنى فاجعه ديده ) را به او دادند . او خود بدين معنى در شعرش اشاره كرده گويد :
اگر مفجع را از روى بدگوئى به من لقب دادهاند ، بجانم سوگند كه من اندوه فاجعه ديدگان دارم . ( 2 )
آنگاه اين لقب براى او ، حتى نزد دوستانش به دليلى كه ياد شد ، به قول نجاشى و علامه ، و به خاطر شعرى كه سروده چنان كه در معجم الشعراء مرزبانى 464 آمده ، و شايد مقصودش بيت نامبرده باشد ، معروف گرديد .
آنگاه بايد دانست كه : معجم الادباء حموى و معجم الشعراى مرزبانى . و وافى بالوفيات صفدى ، ابن مفجع را از شاعران پر شعر معرفى كردهاند . و ابن نديم آورده است كه شعرش در صد برگ بوده و در تأييد اين امر ، نجاشى و علامه گفتهاند او را
هامش
( 1 ) در معجم الادباء عبيد اللَّه آمده است .
( 2 )ان يكن قيل لى : المفجع نبزا
فلعمرى انا المفجع هما