بسيارى از كسان كه عنايت خود را به جمع آورى آثار ابن رومى و نوشتن اخبار و داستانهايش مبذول كردهاند از اين جملهاند :
1 - ابو العباس احمد بن محمّد بن عبد اللَّه بن عمّار متوفى 319 ابن مسيب گويد :
وقتى ابن رومى از دنيا رفت ابو العباس كتابى ( 1 ) در فضائل و اشعار ممتاز او ترتيب داده مىنشست و آن را بر مردم املاء مىكرد تا بنويسند ( 2 ) .
2 - « ابو عثمان ناجم » كتابى مخصوص در شرح حال ابن رومى دارد .
3 - « ابو الحسن على بن عباس نوبختى » متوفى 327 اخبار زندگى ابن رومى را در كتابى مستقل جمع آورى كرده است ( 3 ) .
4 - از نويسندگان متأخر ، استاد عباس محمود عقاد ، كتابى در شرح حال ابن رومى در 392 صفحه نوشته كه ما قسمتهاى مهمّ آن را عينا در اينجا خلاصه مىكنيم :
« ابن رومى در زندگىاش هشت نفر از خلفا را درك كرده و آنها عبارتند از :
« واثق » ، « متوكل » ، « منتصر » ، « مستعين » ، « معتز » ، « مهتدى » ، « معتمد » و « معتضد » كه بعد از ابن رومى از دنيا رفت .
« عميدى » صاحب « ابانه » و « ابن رشيق » صاحب « العمده » او را ستودهاند .
ابن رشيق گويد از ميان شعراى مولَّدين ( 4 ) كسى كه از همه اختراع و نو آورى بيشتر دارد طبق نظر اهل خبره ابو تمام و ابن رومى مىباشند .
« ابن سعيد مغربى » متوفى 673 در كتابش « عنوان المرقصات و المطربات » از ابن رومى احترام و تجليل به عمل آورده .
هامش
( 1 ) حموى از آن كتاب شرح حال احمد بن محمد بن عمار را نقل كرده است .
( 2 ) فهرست ابن نديم 212 معجم الادباء 1 ر 227 .
( 3 ) معجم مرزبانى 295 ، معجم الادباء 5 ر 229 .
( 4 ) مولدين اصطلاح شعراى بعد از اسلام است كه در اشعارشان نو آورىهاى اسلامى ديده مىشود و اينها طبقه سوم شعرا را تشكيل مىدهند . طبقهء اول شعراى جاهلى كه پيش از اسلام بودند و طبقه دوم مخضرمين كه جاهليت و اسلام هر دو را درك كردند و طبقهء سوم مولدين يا شعراى متأخر و جديدند كه بعد از دو طبقهء پيشين ظهور كردهاند ( مترجم ) .