بطريقهاى ارمنى با پسر برادر بقراط بن اشوط بر كشتن يوسف هم پيمان شدند .
موسى بن زرارة داماد بقراط در اين كار با آنان موافقت كرد . وقتى خبر توطئه به يوسف رسيد . اطرافيانش او را از توقف در آن محل منع كردند ، او نپذيرفت زمستان فرا رسيد ، برف مىباريد ، درنگ كردند تا برف فرو نشست ، قصد او كردند او در شهر « طرون » ( يكى از شهرهاى ارمنيه ) بود . شهر را محاصره كردند ، او از حصار خارج شده با آنان جنگيد تا او و هر كه با او مىجنگيد ، كشته شدند .
امّا آنان كه با او نمىجنگيدند به آنها گفته شد : لباس از تن بيرون كنيد و خود را برهنه سازيد تا نجات يابيد . بدين دستور عمل كردند و با پاى برهنه و بدن عريان راه پيمودند ، بيشتر آنان در سرماى شديد تلف شدند و بسيارى ديگر انگشت پاهاشان افتاد ، ولى از خطر مرگ نجات يافتند .
اين واقعه در ماه رمضان اتفاق افتاد ، يوسف قبل از واقعه يارانش را بروستاهاى مربوط به عمّالش متفرق ساخته بود ، آنها براى هر دسته گروهى از بطريقها را مأمور ساختند ، بطريقها ياران يوسف را در يك روز كشتند . وقتى خبر به متوكل رسيد ، متوكل « بغا الكبير » را براى خونخواهى خون يوسف به ارمنيه فرستاد .
بغا از طريق موصل و جزيره رهسپار شد ، در آغاز كار از شهر « ارزن » يكى از شهرهاى ارمنيه شروع به كار كرد ، در آنجا موسى بن زراره و برادرانش اسماعيل سليمان ، احمد عيسى ، محمّد و هرون بودند .
بغا ، موسى را نزد متوكل فرستاد و خون شورشيان را مباح ساخت و حدود سى هزار نفر از آنها كشته شدند و عدهء بسيارى از آنها را اسير گرفته ، فروختند .
بارى گروهى ديگر از مسيحيان در مدح امير المؤمنين ( ع ) شركت جسته و اشعارى نغز در مدح آن بزرگوار سرودهاند مانند زينبا ابن اسحق رسعنى موصلى مسيحى . اشعار زير را بيهقى ( 1 ) ، و زمخشرى ( 2 ) ، و ابو حيان ( 3 ) ، و ابو العباس عسقلانى ( 4 )
هامش
( 1 ) المحاسن و المساوى 1 / 50 .
( 2 ) ربيع الابرار .
( 3 ) البحر المحيط 6 / 221 .
( 4 ) المواهب اللدنية .