داور مدينه على است ( 1 ) » .
و مىگفت : داناترين كس به فرائض و نيرومندترين داور على است » ( 2 ) .
و مىگفت : « قرآن به هفت حرف نازل شده هيچ حرفى از آن نيست مگر كه ظاهر و باطنى دارد و نزد على بن ابيطالب علم ظاهر و باطن قرآن است » ( 3 ) .
هشام بن عتيبه دربارهء على ( ع ) مىگفت : « او اول كسى است كه با رسول خدا نماز گزارد و در دين خدا داناتر و برسول خدا نزديكتر است » ( 4 ) .
از عطاء پرسيدند آيا در بين اصحاب محمّد كسى از على داناتر بود ؟ گفت :
به خدا سوگند كسى را به اين پايه نمىشناسم « ( 5 ) .
عدى بن حاتم در سخنرانىاش مىگفت : « در علم كتاب و سنت او ( على بن ابيطالب ) داناترين مردم است و اگر او را نسبت به اسلام بسنجيم ، او برادر رسول خدا و رأس اسلام است و اگر او را نسبت به زهد و عبادت در نظر گيريم ، زهدش از همه آشكارتر و عبادتش از همه بيشتر است ، و اگر به خرد و قدرت طبيعىاش بنگريم ، او از همهء مردم عاقلتر و نيروى طبيعىاش برتر بوده است » ( 6 ) .
و عبد اللَّه بن حجل در سخنرانىاش گويد : تو يا على ، از همه ما در خداشناسى داناتر ، و به پيغمبرمان نزديكتر ، و در دينمان نيكوترى « ( 7 ) .
هامش
( 1 ) مستدرك حاكم جلد 3 و صحت حديث را پذيرفته ، استيعاب 3 ر 41 ، اسنى المطالب جزرى 14 تمييز الطيب من الخبيث ابن بديع 15 ، صواعق 76 .
( 2 ) مستدرك حاكم ، رياض 2 ر 198 ، صواعق 76 ، تاريخ الخلفا سيوطى 115
( 3 ) مفتاح السعادة 1 ر 400 .
( 4 ) كتاب صفين از نصر بن مزاحم 403 .
( 5 ) استيعاب 3 ر 40 رياض النضره 2 ر 194 ، الف باء 1 ر 222 ، فتوحات الاسلاميه 2 ر 338 .
( 6 ) جمهرة خطب العرب 1 ر 202 .
( 7 ) جمهرة الخطب 1 ر 203 .