طالب ، علم و فقه از جهان رفت ( 1 ) .
امام سبط حسن مجتبى در خطبه اش ( هنگام وفات على ) گويد :
لقد فارقكم رجل بالامس لم يسبقه الاوّلون و لا يدركه الاخرون بعلم ( 2 ) :
« مردى ديروز از ميان شما رخت بر بست كه از گذشتگان و آيندگان كسى به پايهء علم او نمىرسد » .
ابن عباس دانشمند بزرگ امت گويد : « به خدا قسم ، على را نه دهم علم بخشيدند و در يك دهم ديگر با شما شريك است » ( 3 ) و مىگفت : « علم من و علم اصحاب محمّد در برابر علم على ( رضى اللَّه عنه ) مانند قطره اى در هفت دريا است » ( 4 ) .
و گاه مىگفت : « علم بر شش بخش است پنج بخش آن ويژه على و يك بخش آن براى عموم مردم ، همانا در بخش ششم او با ما شريك است و از ما داناتر » ( 5 ) .
ابن مسعود مىگفت : « حكمت بده جز تقسيم شده ، نه جزء آن ويژهء على و يك جزء براى عموم ، و على در بخش عموم از همه داناتر است » ( 6 ) .
او مىگفت : « داناترين مردم مدينه در فرائض الهى على بن ابيطالب است » ( 7 ) .
و نيز مىگفت : « ما وقتى بين خود سخن مىگفتيم به اين عقيده بوديم كه بهترين
هامش
( 1 ) ابو الحجاج بلوى در كتاب الف باء خود 1 ر 222 آن را نقل كرده است .
( 2 ) اين حديث را احمد بقول ابن كثير در تاريخش 7 ر 332 و ابو نعيم در حليه 2 ر 65 و ابن ابى شيبه بقول ترتيب جمع الجوامع 6 ر 412 ، و أبو الفرج ابن جوزى در صفة الصفوة 1 ر 121 نقل كردهاند .
( 3 ) استيعاب 3 ر 40 ، رياض النضره 2 ر 194 ، مطالب السئول 30 .
( 4 ) مراجعه كنيد جلد سوم ص 72 - 74 .
( 5 ) مناقب خوارزمى 55 ، فرائد السمطين باب 68 .
( 6 ) كنز العمال 5 ر 156 ، 401 نقل از بسيارى از حافظان احاديث .
( 7 ) استيعاب 3 ر 41 ، رياض 2 ر 194 .