شاعر را بشناسيم
ابو الحسين على بن محمّد بن جعفر بن محمّد بن محمّد بن زيد بن على بن الحسين بن على بن ابيطالب ( ع ) از مردم حمّان كوفه معروف به افوه حمّانى و در « لباب الانساب » است كه او و پدرش محمّد لقب حمّال داشته و به فرزندان آنها بنو حمّال مىگويند .
و حمّان به كسر حاء و تشديد ميم نام يكى از محلات كوفه است و حمّانى نسبت به حمّان نام قبيله اى از تميم كه آنها فرزندان حمّان بن عبد العزيز بن كعب بن سعد بن زيد مناة بن تميماند . و نام حمّان : عبد العزى است و در اين محله كسانى ساكن شدهاند كه منسوب به حمّاناند ولى از آن قبيله نيستند ( 1 ) پس آنچه در برخى از فرهنگها با نقطه ضبط شده درست نيست .
شاعر ما از پيشتازان فقهاى عترت و مدرسان آنها در پايتخت تشيع عراق ( كوفه ) در قرن اول است ، او يكى از بزرگترين خطبا و شعراى نو آور بنى هاشم است كه نام او ، و شعر او ، معروف خاص و عام گشت ، و همه او را به حسن سبك و حسن تلفيق مىشناسند . گذشته از اينها علم فراوان ، عظمت خانواده ، بزرگوارى و شخصيت بارز ، و نسب علوى پر بركت او ، تا برسد به فضائل بسيار ديگر ، كه اين فضائل ، او را به بلندترين قلهء عظمت رسانده است .
مىگويند : « متوكل » از ابن جهم پرسيد از ميان شعرا از همه برتر كيست ؟
او شعراى دورهء جاهليت و اسلام را ياد كرد ، آنگاه همين سؤال را از ابى الحسن ( امام على بن محمّد الهادى - ع ) كرد او گفت حمّانى است در آنجا كه گويد :
لقد فاخترنا من قريش جماعة ، بمدّ خدود و امتداد الاصابع
فلمّا تنازعنا المقال قضى لنا ، عليهم بما يهوى نداء الصّوامع
هامش
( 1 ) معجم البلدان 3 و 335 ، لباب الالباب 1 و 316 .