اخبار شعراء الحجاز : ابن حجر دو ص 74 ج 4 « الاصابه » با اين عنوان مطلبى را از او نقل كرده و گفته است : دعبل در « طبقات الشعراء » و در ( بخش ) مردم حجاز چنين ياد كرده است .
اخبار شعراء بغداد . آمدى در ص 67 « المؤتلف » مطلبى را تحت اسم « كتاب شعراء بغداد » از او نقل كرده است .
و آن چنان كه در تاريخ ابن عساكر است ، دعبل را ديوان شعر فراهم آمده اى بوده است . و ابن نديم گفته است : صولى اشعار وى را در 300 برگ پرداخته است ، و در ص 210 فهرستش يكى از كتابهاى « ابى فضل احمد بن طاهر » را كتاب « اختيار شعر دعبل » دانسته است .
از نشانههاى نبوغ دعبل ، چكامه اى است كه در مناقب يمن و برترى شاهان و ديگر مردم آن سروده و بنا به آنچه در ص 176 ( نشوار المحاضره ) تنوخى است در حدود 60 بيت دارد و مطلع آن چنين است .
افيقى من ملامك يا طعينا
كفاك اللوم مر الاربعينا ( 1 )
وى اين قصيده را در ردّ چكامهء كميت كه در ستايش نزاريان گفته و 300 بيت دارد و نخستين بيتش اين است :
الا حيّيت عنا يا مدينا
و هل ناس تقول مسلَّمينا
پرداخته . كميت نيز آن قصيده را در ردّ چكامه اعور كلبى كه سر آغازش چنين است .
اسودينا و احمرننا .
سرود
دعبل پس از سرودن آن قصيده پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم را در خواب ديد كه او را از ياد كرد كميت به بدى نهى فرمودند .
هامش
( 1 ) - اى سرزنشكر دست از نكوهشت بردار كه ملامت چهل ساله ات ترا بس است