بريده ، عمرو بن عاص پسر وائل است كه سرزنش كنندهء محمّد و آل محمّد در عصر جاهليت و اسلام بود - سلام بر آن كس كه سعادت را پيروى كند -
اما بعد ، همانا تو ، شؤون مردى و مردانگى را به خاطر شخص فاسقى كه پرده اش دريده است ، از دست داده اى ؛ كسى كه اشخاص شريف و كريم در مجلسش اهانت مىشود و اشخاص حليم و بردبار ، با آميزش با او بى ارزش و به سفاهت منسوب مىشوند و در نتيجه دلت تابع دل او شد چنان كه گفته شده : وافق شن طبقة ( 1 ) اين پيروى تو از او باعث شد كه دينت را از تو بگيرد و سپردهء الهى را ( دين و مسؤوليت در مقابل آن ) و دنيا و آخرت را تباه سازد ، البته خدا نابكارى و پستى تو را از روز نخست مىدانست چنان كه گرگى دنبا شير روانه مىشود تا در سايه چنگال نيرومندش بنوائى برسد و از زيادى شكارش شكمى از عزا در آورد ، تو نيز پيرو معاويه شدى تا از پس مانده اش چيزى به تو رسد ولى از آنچه قلم تقدير بر آن جارى گشته گريزى نيست .
در حالى كه اگر حق را مىيافتى و در راه حقيقت سير مىكردى به آنچه اميد بدست آوردنش را در دل داشتى مىرسيدى . چه ، مسلم است هر آنكس كه پيرو حق باشد به رشد و سعادت مىرسد .
اگر خداوند مرا بر تو و آن زادهء زن جگر خوار ، مسلَّط فرمايد ، شما را به ستمكاران قريش ملحق خواهم كرد به آنهائى كه در زمان رسول خدا ( ص ) خداوند قهار آنها را هلاك فرمود ، و اگر تو و او زنده بمانيد و زندگيتان بعد از من ادامه يابد ، خدا شما را كفايت كند و همان انتقام و عقاب خدا شما را بس است .
يك نكتهء مفيد
ابن ابى الحديد اين نامه را به اين صورت در ج 4 ص 61 « شرح نهج البلاغه »
هامش
( 1 ) مثل مشهورى است كه در مورد توافق دو نفر بطور كامل از حيث سجاياى اخلاقى آورده مىشود ، به مجمع الامثال ميدانى 2 ر 321 مراجعه شود .