و با علو طبع و برجستگى اخلاقى و روحيات سالم خود عهده دار اصلاحات اجتماعى باشند و با توجه به اين امتيازات و خصوصيات در ميان اين گروه عناصرى كه از خرد و دور انديشى بدور و از افاضه خير و سعادت به ديگران مهجور باشند پيدا نخواهد شد .
بنابر اين براى كسى كه به بررسى و كاوش در اين رشته مىپردازد امكان اين هست كه از تاريخ انسانهاى پاك سرشت چون قيس و امثال او كه پاى بند مبادى مذهبى هستند و مخالفين و اضداد او چون عمرو بن عاص و همقطارانش كه پيروى نفس را بر متابعت و دنبال روى خاندان رسالت برگزيدهاند يك حقيقت گرانبهاى دينى بدست آورد كه از معرفت باحوال مردان تاريخ و وقوف بر تاريخ اقوام گذشته مهمتر و گرانقدرتر باشد و بدينوسيله بر هدف و سرنوشت هر يك از دو دسته و حزب ( علوى و اموى ) وقوف يابد .
در صورتى به اين نتيجه مىتوان رسيد كه خواننده شرافتى نفسانى داشته باشد ، در انديشه و فكر آزاد و از تقليد كوركورانه و تعصب قومى بدور باشد ، آرى هنگامى اين نتيجه و بهره عايد او مىشود كه توفيق پيروى از حق شامل حال او گردد و او را بسوى حقيقت بكشاند . احساس نمايد كه حق سزاوارتر است كه پيروى شود و از راه راست و روشن منحرف نگردد و در برابر حقائق خاضع و مطيع و متمايل به آن باشد .
بنابر اين مقدمه ، شما ( اى خوانندگان گرامى ) قيس بن سعد و عمرو بن عاص را بعنوان نمونه از دو گروه مذكور پيروان خاندان رسالت و مخالفين آنها در نظر بگيريد و بين آن دو مقايسه كنيد و بهر قسمت از خصوصيات هر يك از آنها كه ميخواهيد دست بگذاريد :
در طهارت مولد ( حلال زادگى ) اسلام ، عقل ، حسن تدبير ، عفت ، حيا ، آقائى ، سربلندى ، مناعت نفس ، بزرگ منشى ، وفا ، وقار ، رزانت و متانت ، حسب و نسب ، دليرى ، سخاوت ، پاكى و زهد ، استقامت و رشد ، دوستى و محبت ، استوارى و پايمردى در دين ، پرهيز از محارم الهى و مزاياى بىشمار ديگر با بررسى در احوال
الغدير ( فارسي ) — صفحة 157
مساهمون: محمد تقي واحدي
ص١٥٧