در حقيقت نقد و بررسى ابن صديق مغربى در پاسخ ابن خلدون و دو نقد ياد شده از شيخ عبّاد ، از غنىترين پژوهشهاى روائى و اعتقادى اهل سنت دربارهء مهدى منتظر ( ع ) است .
من مايل بودم بعضى از قسمتهاى آن را نقل كنم هرچند آوردن آراء دانشمندان ديگر ، از كتاب « الامام المهدى عند اهل السنه » سودمندتر است اين كتاب اخيرا از سوى « كتابخانهء امير المؤمنين ( ع ) » در اصفهان چاپ و منتشر گرديده است و حاوى فصلهايى از كتب احاديث و رسالههاى جداگانه و پژوهشهايى پيرامون مهدى ( ع ) بوده ، كه به قلم بيش از پنجاه تن از دانشمندان و پيشوايان اهل سنت مىباشد و كتابخانهء ياد شده وعده داده است ساير منابع خطى را در مجلّدى ديگر منتشر سازد .
ابن قيّم جوزى
ايشان در كتاب خود بنام « المنار المنيف فى الصحيح و الضعيف » پس از نقل تعدادى از روايات مربوط به مهدى منتظر ( ع ) مىگويد :
« اين روايات بر چهارگونه است : صحيح ، حسن « 1 » ، غريب « 2 » ، موضوع « 3 » و مردم در مورد مهدى ( ع ) داراى چهار ديدگاه متفاوت مىباشند : نخستين ديدگاه : اينكه عيسى بن مريم در حقيقت همان مهدى است و طرفداران اين گفته به روايت محمد بن خالد جندى « لا مهدى الا عيسى » كه قبلا گذشت استدلال كردهاند و ما چگونگى آن را بيان كرده و گفتيم درست نيست و اگر درست باشد دليلى بر اين امر نخواهد بود زيرا عيسى ( ع ) بزرگترين مهدى بين پيامبر ( ص ) تا قيامت است .
ديدگاه دوم : اينكه مهدى همان مهدى خليفهء عباسى است كه به خلافت رسيد
هامش
( 1 ) - روايتى است كه بواسطهء راوى شيعه و مورد ستايش با قطعنظر از عدالت او ، سند آن روايت به معصوم ( ع ) برسد .
( 2 ) - روايتى است كه آن را فقط يك راوى نقل كند و به آن ( شاذّ ) نيز مىگويند .
( 3 ) - روايتى است ساختگى و جعلى ، و معناى روايت صحيح قبلا گذشت .