« جنبش جهاد و هجرت » در مصر و حركتهاى مشابه آن ، كه در اثر بوجود آمدن خلأ فكرى و يا تحت تأثير تفكرات شيعى ، دربارهء حضرت مهدى ( ع ) آنگونه كه برخى تصور مىكنند ، پديد نيامد .
* * * شمار راويان احاديث مربوط به حضرت مهدى ( ع ) از صحابه و تابعين اهل سنّت كمتر از راويان شيعه نيست همچنين است اشخاصى از آنان كه روايات ياد شده را در اصول و مجموعههاى احاديث ، تدوين نموده و كسانى كه داراى تأليفات ويژهاى در اين زمينه مىباشند .
شايد كهنترين كتابى كه از اهل سنت دربارهء مهدى ( ع ) بدست ما رسيده است ، كتاب « فتن و ملاحم » اثر حافظ نعيم بن حمّاد مروزى ( متوفاى سال 227 ه ) باشد كه مؤلف آن از اساتيد بخارى و ديگران بوده است و از مصنّفان صحاح ششگانه بشمار مىرود نسخهاى از اين كتاب در كتابخانهء دائرة المعارف عثمانى در حيدرآباد هند شماره 3187 - 83 و نسخهاى در كتابخانهء ظاهريهء دمشق به شمارهء 62 - أدب ، وجود دارد و نسخهاى در كتابخانهء موزهء انگلستان است كه حدود دويست صفحه پشتورو دارد و تاريخ نسخهبردارى آن سال 706 هجرى مىباشد و روى پارهاى از صفحات آن عبارت ( وقف حسين افندى ) ديده مىشود كه نشانگر اين است كه نسخهء مذكور از موقوفات تركيه گرفته شده است و در سال 1924 م . در كتابخانهء بريتانيا ثبت گرديده است . و يكى از منابع ما در كتاب حاضر كه از آن روايت نقل كردهايم همين نسخه است . امّا ساير منابع روائى و اعتقادى اهل سنّت كه راجع به حضرت مهدى ( ع ) سخن گفته و يا بخشى از كتاب خود را به اين موضوع اختصاص دادهاند به بيش از پنجاه مأخذ مىرسد كه كتب صحاح نيز در ميان آنهاست . و امّا شمار تأليفات ، رسالهها و پژوهشهاى ويژهء اين موضوع تقريبا به تعداد منابع و مأخذ مىباشد .
چنان كه قديمىترين اثر شيعى دربارهء عقيده مهدى ( ع ) كه بدست ما رسيده كتاب « غيبت » و يا كتاب « قائم » از فضل بن شاذان نيشابورى است كه معاصر نعيم بن حمّاد بوده است وى كتاب خويش را قبل از ولادت حضرت مهدى ( ع ) و غيبت او تأليف نموده است !
نسخههاى اين كتاب در قرون گذشته در دسترس علماى ما بوده است ولى متأسفانه در اين قرن از آن خبرى نيست تنها مقدارى از اين اثر در ضمن تأليفات و كتابهاى دانشمندانى
عصر الظهور ( عصر ظهور ) ( فارسى ) ( 1382 ش ) — صفحة 392
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٣٩٢