وجود دارد و در برخى روايات به شهر بزرگ روم تعبير شده است ، همان شهرى كه طبق روايت ، حضرت مهدى ( ع ) و يارانش آن را محاصره نموده و با گفتن تكبير آزاد مىكنند .
امّا اين روايت هرگونه كه باشد حتى اگر آن را جعلى فرض كنيم ، روايتى است متعلق به مؤلفى معروف كه حدود يكهزار و دويست سال قبل آن را نگاشته است ، چون تاريخ درگذشت ابن حماد سال 227 ه است و روايت را از تابعين قبل از خود نقل كرده است .
بنابراين ، اين روايت حداقل ، حاكى از تصوّر راويان نسبت به وضع سياست كلى در سال ظهور حضرت مهدى ( ع ) و انتشار خبر وى نزد مسلمانان و جستجو و كاوش آنها از او مىباشد .
با توجه به اينكه بيشتر مضمون اين روايت در روايات ديگر آمده و يا اينكه اين جريان نتيجهء منطقى پيشامدهايى است كه در ديگر روايات بر آن تصريح شده است . . . و آمدن هفت تن از علماء به مكه در آن موقعيت ، حاكى از شدت علاقه و توجه مسلمانان نسبت به امر ظهور امام مهدى ( ع ) در مكّه است و همچنين ورود نمايندگان آنها به آنجا جهت شرفيابى به حضور آن حضرت و نيز بيعت گرفتن هريك از علماء از سيصد و سيزده نفر از مؤمنان براى حضرت مهدى ( ع ) در كشور خود ، مبنى بر مهيّا بودن آنها براى جانبازى در كنار آن امام است كه جملگى دلالت دارد بر حركت مردم مسلمان و شور و هيجان آنها از اينكه در زمرهء ياوران آن حضرت به تعداد رزمندگان جنگ بدر باشند .
امّا دربارهء چندينبار كنارهگيرى حضرت از آن علماء كه در روايت آمده است خالى از ضعف نيست و شايد اصل آنكه در منابع شيعه و سنى آمده است اين باشد كه آنها با حضرت بيعت مىكنند امّا امام ( ع ) با بىرغبتى بيعت مىكند تا جائى كه در روايت منقول از پيامبر و اهل بيت ( ع ) آمده است كه يكى از اصحاب بزرگ امام صادق ( ع ) نسبت به اين بيعت توأم با اكراه ترديدى به خود راه مىدهد و چون امام صادق ( ع ) معنى اكراه را توضيح مىدهد دل او آرام مىگيرد .
اين مطلبى بود مربوط به وضع و حال مسلمانان و حالت انتظارى كه نسبت به حضرت مهدى ( ع ) در آنان وجود دارد . . . امّا دربارهء اقدامات و عملكرد امام ( ع ) در مكه و بيعت يارانش با او ، روايات ، نشانگر نحوه و شيوهء ديگرى است كه با آنچه در روايت آمده متفاوت است .
عصر الظهور ( عصر ظهور ) ( فارسى ) ( 1382 ش ) — صفحة 303
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٣٠٣