« خدمت امام صادق ( ع ) عرض كردم : ابو جعفر ( ع ) ( امام باقر ( ع ) ) مىفرمود : قائم آل محمد دو غيبت دارد كه يكى طولانىتر از ديگرى است . فرمود : آرى اين امر تحقق نمىيابد مگر آنگاه كه در اين خاندان فلان اختلاف بوجود آيد و حلقه تنگ شود و سفيانى ظهور كند و بلا سخت شود و مرگ و كشتار مردم را فراگيرد و آنان به حرم خدا و پيامبرش پناهنده مىشوند » « 1 »
اين روايت اشاره به اين معنا دارد كه اصل درگيرى و نزاع بين خود قبيلهء حاكم بوجود مىآيد . از امير مؤمنان ( ع ) نقل شده كه فرمود :
« . . . براى قيام قائم نشانهها و علاماتى است ، نخست محاصرهء كوفه بوسيلهء خندق و كمين . . . و به اهتزاز درآمدن درفشها پيرامون مسجد بزرگتر ، در اين پيكار كشنده و كشته شده هردو در آتش دوزخ خواهند بود . » « 2 »
ظاهرا مراد از مسجد بزرگتر ، مسجد الحرام است نه مسجد كوفه . و درفشهاى مخالف در مكّه و حجاز با يكديگر درگير مىشوند و پرچم حقى در ميان آنها وجود ندارد .
ابن حماد در نسخهء خطى خود بيش از بيست روايت را دربارهء بحران سياسى حجاز و كشمكش قبيلهاى بر سر حكومت ، در سال ظهور حضرت مهدى ( ع ) نقل مىكند ، از جمله به نقل از سعيد بن مسيّب مىگويد :
« زمانى بر مسلمانان فرامىرسد كه در ماه رمضان صدايى شنيده مىشود و در ماه شوّال سكوت نسبى برقرار است و در ذى قعده قبيلهها با يكديگر تمايل و دوستى نشان مىدهند و در ماه ذى حجّه اموال حجاج به يغما و غارت مىرود و ماه محرم چه محرمى » « 3 »
ابن مسعود از پيامبر ( ص ) روايت كرده كه آن حضرت فرمود :
« زمانيكه صيحهاى در ماه رمضان شنيده شود ، آشوبهايى در ماه شوال پديد مىآيد و قبيلهها در ذى قعده با يكديگر اختلاف پيدا مىكنند و در ذى حجّه خونريزى مىشود و
هامش
( 1 ) - بحار ج 52 ص 157 .
( 2 ) - بحار ج 52 ص 273 .
( 3 ) - نسخهء خطى ابن حماد ص 59 .