به احتمال قوى اين سى تن و يا بيشتر ، كه از اولياء خدايند ، در اقداماتى كه حضرت مهدى ( ع ) در غيبت خود انجام مىدهد ، نقش دارند ، روايات متعدد ، نشانگر اين است كه امام ( ع ) دست به فعاليت وسيعى زده و در سرزمينهاى مختلف ، تحرّك نشان مىدهد ، او وارد كوخها و كاخها شده و به بازارها قدم مىگذارد و هر سال در مراسم حج حاضر مىگردد . .
و راز غيبت آن حضرت ، كشف نمىشود مگر پس از ظهور وى ، همانگونه كه فلسفه و راز اقدامات خضر ( ع ) كشف نشد مگر بعد از آنكه موسى ( ع ) را بدان آگاه ساخت .
عبد اللّه بن فضل مىگويد : از امام صادق ( ع ) شنيدم كه مىفرمود :
« براى صاحب اين امر ، ناگزير غيبتى است كه اهل باطل را به شك مىاندازد ، پرسيدم :
فدايت گردم چرا ؟ فرمود : بخاطر چيزىكه ما مجاز به كشف آن براى شما نيستيم ، پرسيدم : راز غيبت امام ( ع ) چيست ؟ فرمود : فلسفهء غيبت امام همچون فلسفهء غيبت حجّتهاى گذشته الهى است و راز غيبت وى آشكار نمىشود مگر پس از ظهور آن حضرت ، چنان كه راز اقدامات خضر ( ع ) يعنى شكستن كشتى و كشتن پسر و ساختن ديوار ، براى موسى ( ع ) روشن نشد مگر زمان جدا شدن آن دو از يكديگر . اى پسر فضل اين موضوع يكى از دستورات الهى و سرّى از اسرار خدا و غيبى از غيبهاى اوست . . . و هرگاه خداوند را حكيم دانستيم ، بايد تمام افعال او را حكيمانه بدانيم گرچه راز آن بر ما روشن نباشد » « 1 »
از محمد بن عثمان عمرى رضوان اللّه عليه منقول است كه گفت :
« سوگند به خدا ، صاحب اين امر هر سال در موسم حج حضور مىيابد و مردم را مىبيند و آنها را مىشناسد امّا مردم در عين اينكه وى را مىبينند نمىشناسند » « 2 »
و از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه فرمود :
« چگونه انكار مىكند امّت ، اين را كه خداوند متعال در مورد حجّت خود ، عملى را انجام دهد ، همانگونه كه دربارهء يوسف ( ع ) انجام داد ؟ به اينكه در بازارهايشان راه برود و روى فرشهايشان قدم بگذارد و در عين حال او را نشناسند تا آنكه خداوند اجازه دهد كه خود را به آنان معرفى نمايد آنچنانكه به يوسف ( ع ) اجازه داد ، وقتى كه گفت : آيا مىدانيد چه
هامش
( 1 ) - بحار ج 52 ص 91 .
( 2 ) - بحار ج 51 ص 250 .