ديگران نيز گفتهاند : اين شاهدان كسانى هستند كه در هر زمانى بر اهل زمان خود شهادت مىدهند و انبيا نيز در جمله اين شهيدان قرار مىگيرند و اين اعتقاد به معناى آيه نزديكتر است ، چرا كه خداوند متعال در اين آيه به صورت عموم همه امتها و جمعيتها را شامل اين حكم نموده كه از ميان آنها شاهدى برانگيزد و برهههايى از زمان كه پيامبرى در آن وجود نداشته و به زمانهاى فترت مشهور است همچنين زمانهايى كه بعد از وفات حضرت محمد صلى الله عليه و آله بوده است نيز در عموم اين آيه داخل مىشود پس در اين صورت با برانگيختن آن شاهدان مردم مىدانند كه حق با خداوند و رسول اوست . . . » « 1 » .
نتيجه مىگيريم كه ناچار بايد در عصر و زمان ما نيز شاهدى بر امت وجود داشته باشد هم چنان كه در هر زمانى اين چنين است . مؤيد اين مطلب استفاده از اسم اشاره « هولاء » در دو آيهء سورهء نساء و حج مىباشد ؛ آنجا كه از شهادت رسول اكرم حضرت محمد صلى الله عليه و آله در رابطه با امت خود گويد : « وَ جِئْنَا بِك شهِيداً عَلى هَؤُلاءِ » ؛ و تو را بر اينان گواه آوريم . كه اين كلمه ، اشاره به معاصران آن حضرت دارد ، چرا كه براى نسلهاى بعدى شاهدان ديگرى وجود خواهد داشت « 2 » .
حال در عصر و زمان ما چه كسى شاهد بر ما است ؟ ! ما براى پىجويى صفاتى كه قرآن كريم براى شناخت آن شاهد ( شهيد ) و جواب اين سؤال مشخص نموده است به آيات قرآن كريم باز مىگرديم .
صفات امام شاهد
آيه 89 سوره نحل تصريح مىكند كه آن شاهد از جنس خود بشر مىباشد
هامش
( 1 ) . تفسير كبير 25 / 12 - / 13 ، ر . ك : مجمع البيان : در ذيل همين آيه .
( 2 ) . تفسير كبير 25 / 12 - / 13 ، تفسير كشاف 2 / 628 .